TÜRK DİLİ

 

 

TÜRK DİLİ

 DİL - KÜLTÜR / TÜRK DİLİ

SES, HARF, ALFABE

 KELİME /  KÖK  /  EK

 

 

 

 

İMLÂ KILAVUZU

 

           Bir ulusun diline sahip çıkması aynı zamanda "dilde birlik" sağlaması demektir. Eğer bu birliktelik sağlanamamışsa bu bir çöküşün başlangıcı olur. Herkesin "bence" diyerek ortaya çıkması ve kendince kurallar üretmeye kalkışması sonucu çıkacak karışıklık, bırakın dili sahiplenmeyi o dili yok etmeye bile sebep olabilir. İşte bu yargı doğrultusunda dilde birliktelik adına sarılacağımız yegâne rehberimiz İMLÂ KILAVUZU'dur. Büyük önderin kuruculuğunu yaptığı ve dil bilimcilere emanet ettiği TDK'nin yayınladığı ve zaman zaman yenilediği baskılarıyla bu kılavuz, bilmemiz ve sahiplenmemiz gereken dilin kurallarını, kalıplarını ortaya koymaktadır. Yeri gelince tartışmalara bile neden olan bu eser, her şeye rağmen dilde birlik adına  baş ucu kitabı olmak zorundadır. Ulus olarak, bu kurallar çerçevesinde birleşerek, politikacısından yeni okuma yazmaya başlayan bir öğrencisine kadar dilimize sahip çıkmak zorundayız. Bu amaca hizmet doğrultusunda herkesi duyarlı olmaya davet ediyor, burada sizlere bu eserin sanal alem tıpkı basımını sunuyorum. Umarım layık olduğu ilgiyi görecektir (İmlâ Kılavuzu, TDK, Ank, 1996).

 

 

 

Osmanlıca, Uygurca, Göktürk ve Kiril Harfleri 

 

Bilimsel çalışmalar için gerekli olan bu harler ile yazılmış metinleri okuyabilmek ve benzeri metinler  yazabilmek için gerekli yazılım ve yazı tipleri.

 

       Bu programı indirip bilgisayarınıza yüklemeniz gerekecek.

 

1. Yöntem: (Windows - başlat - ayarlar - denetim masası -- yazı tipleri - dosya - yeni yazı tipi ekle)

2. Yöntem : Bu yazı tiplerini açtıktan sonra kopyalayıp Windows ana klasörü içindeki "fontlar" ya da "fonts" alt klasörü içine yapıştırmanız gerekmektedir.

 

Efras / Azeri-krili / Rus-krili./ Türkmen-krili / harf tipleri 1 / harf tipleri 2

 

         Arap harfleri / Başlı başına özel bir programdır. Kurulımı çok kolay olup işlem bittikten sonra yazıcı seçimini yaparak Latin veya Arap harflerini kullanma olanağı vermektedir. >>>>>

 

         Çeviri yazı / Metinlerde gereken harf tiplerini bu program yardımıyla yazabilirsiniz. Programın kurulumundan sonra masa üstüne açılacak olan açıklamaları okuyunuz. >>>>>

 

          GASPIRALI, KİRİL-LATİN ALFABE ÇEVİRİSİ Kiril-Latin alfabe  çevirisi yapmak isteyenlerin işine yarayacak güzel bir uygulama. Program kapsamında 22 Lehçe bulunmaktadır : >>>>>

 

 

 

ATATÜRK ve TÜRK DİLİ

Prof. Dr. Osman Fikri SERTKAYA

 

Sözlerime Azerbaycan’ın başşehri Bakû’de duyduğum bir atasözü ile başlamak istiyorum. Mazine gülle atsan, istikbal seni topa tutar. Yani “Sen geçmişine kurşun sıkarsan, geleceğin seni topa tutar”. Biz Türkçeye, Türk diline bu açıdan bakmak zorundayız. Konumuz Atatürk ve Türk Dili. Ancak, Atatürk’ün dil ve kültür konularındaki görüşlerini değerlendirmeden bu konuyu anlamak ve anlatmak mümkün değil. >>>>>

 

 

ATATÜRK, CUMHURİYET ve TÜRK DİLİ
DİL DEVRİMİ (Ulusallaşmanın Önemli Bir Aşaması)

 

Atatürk bizi, milliyetimize ve Türk ulusal bilincine sahip kılarken bir taraftan da "Türk Ulusal Dili" üzerinde çalışıyor ve dil devrimini gerçekleştiriyordu. Osmanlı devrinde cahil ile okumuş; devlet adamı ile halk, birbirleriyle konuşup anlaşma olanağını hemen hemen yitirmişlerdi. Arabî ve Farisî deyimler arasında Türkçe, neredeyse silinip gidiyordu. Bütün bu karmaşıklığa son veren Atatürk olmuştur. >>>>>

 

HARF İNKILABI

Prof.Dr. Zeynep Korkmaz

...........

Bildiğiniz üzere "harf inkılâbı" veya "yazı inkılâbı" diye adlandırdığımız bu inkılâp, Arap alfabesi yerine Lâtin alfabesi temelindeki millî bir Türk alfabesini geçerli kılan bir değişimin ifadesidir. Bu inkılâp 1928 yılının 8-9 Ağustos gecesinde, ulu Atatürk'ün Sarayburnu Parkı'ndan halka yaptığı bir konuşma ile müjdelenmiş ve bir iki ay içinde gerekli ön çalışmalar tamamlanarak 1 Kasım 1928 tarihinde, 1353 sayılı kanunla TBMM'nin onayından geçmiş ve yürürlüğe girmiştir. >>>>>

TÜRKLÜKBİLİM (Türkoloji)

 

Türkoloji, (=Osm. Türkiyat, Fr. Turcologie, Alm. Turkologie, İng. Turkology; Türklükbilim, Türklük Bilgisi), Türklerin tarihini, dilini, edebiyatını, etnografyasını inceleyen bilim dalıdır.

Türkolojinin ilk eseri, Karahanlı çağında yazılmış olan dil, edebiyat, etnografya konularında verdiği bilgilerle büyük bir araştırma ürünü olan Divanü Lügati’t-Türk’tür. ilk Türkolog da bu sözlüğü düzenleyen Kaşgarlı Mahmud sayılmaktadır. >>>>>

 

TARİHTEN GELECEĞE TÜRK DİLİ

Prof. Dr. Ahmet B. ERCİLASUN

Türk dilinin en eski izleri Sümer kaynaklarındaki Türkçe sözlerdir. M.Ö. 3100-M.Ö. 1800 yılları arasına ait Sümerce metinlerde 300'den fazla Türkçe söz yer almaktadır. Sümerceyle Türkçedeki ortak sözler ya ortak kökenden gelmektedir ya da alış veriş sonucu ortaya çıkmıştır. Hangi ihtimal doğru olursa olsun Türkçenin ilk verileri M.Ö. 2000-3000 arasına çıkmakta, yani bundan 4-5000 yıl geriye gitmektedir. >>>>>

 

TÜRK DİLLERİ AİLESİ

 Prof. Dr. Talat TEKİN 

Çuvaşça, Yakutça, Tuvaca, Hakasça, Altayca, Kırgızca, Kazakça vb. gibi Türkçe (Türkiye Türkçesi) ile akraba ya da kardeş olan ve uzak geçmişteki bir ana dilden, "Ana Türk Dili"nden türemiş bulunan dillere dünya Türk dilbilimi çevrelerinde, genellikle, "Türk dilleri" (İng. Turkic languages, Alm. Türkische Sprachen, Rus. Tyurkskiye yazıki, vb.) adı verilir. >>>>>

 

DEDE KORKUT

 

Dede Korkutun 570-632 yılları arasında, Hz. Muhammed (S.A.V) zamanında yaşadığı rivayet edilmiştir. Oğuzların Kayı veya Bayat boylarından geldiği, hem geçmişten ve hem de gelecekten haber veren, "kerem sahibi bir evliya" olduğu rivayet edilmektedir. "Ozanların Piri" veya "Ozanların Başı" olarak da bilinen Dede Korkutun, Peygamberimizin hayır duasını aldığı ve Oğuzlara İslâm dinini öğrettiği de bu rivayetlerle günümüze kadar ulaşmıştır. >>>>>

 

KAŞGARLI MAHMUT

 
XI. yüzyılda yaşayan Türk dil bilginidir. Dîvânü Lûgati't-Türk adlı eseriyle ünlüdür. Karahanlılar soyundandır. 1072 yılında yazmaya başladığı eserini 1074'te tamamlayarak Bağdat'ta Abbasî halifesi El-Muktedî Billah'a sunmuştu. Eserin el yazması tek kopyası Fatih Millet Kütüphanesi'nde 1910 yılında bulundu. >>>>>

 

 

OĞUZ TÜRKÇESİNİN  TARİHİ GELİŞME SÜREÇLERİ ve DİVANÜ LÜGATİ'T TÜRK

 

Prof.Dr. Zeynep Korkmaz

 

1. Ansiklopedik bir sözlük olan Divanu Lûgat-it-Türk, kültür tarihimiz için olduğu kadar, Türk dili tarihi için de önemli bir kaynaktır. Biz, bugün Türk dilinin metinlerle ulaşılamayan bazı karanlık noktalarının aydınlatılmasında veya karşılaştırmalı dil çalışmalarında yer yer Divanu Lûgat-it-Türk'teki kayıtlara dayanmakta ve ondan büyük ölçüde yararlanmaktayız. >>>>>

 

YUSUF HAS HACİP ve KUTADGU BİLİG

 

11. yüzyılın başlarında Balasagun'da doğmuş olan Yusuf Has Hâcib asil bir aileye mensuptur. Balasagun'da yazmaya başladığı Kutadgu Bilig (Mutluluk Bilgisi) adlı yapıtını 1069 yılında Kaşgar'da tamamlayarak Karahanlı hakanlarından Ebû Ali Hasan ibn Süleyman Arslan Hakan'a sunmuştur. >>>>>

 

KARAMANOĞLU MEHMET BEY ve TÜRKÇE

 

Bir milleti tarih sahnesinden indirmek isteyen güçler, ilk önce o milletin dilini hedef alır. Milletlerin, sonsuza tek varlıklarını sürdürebilmelerinin can damarı olan dilleri tahrip edilince, nesiller arasında milletin devamı için vazgeçilmez olan değerlerin nakli imkansız hale gelir. Bir kuşak sonra, kültürel iletişim kesilir.  Milli kimlik yeni kuşaklara ulaştırılamaz. >>>>>

 

YUNUS EMRE (1238-1320)

 

     Türk, şair. Anadolu'da tasavvuf akımının ve Türkçe şiirin öncüsüdür. İnsan sevgisine dayanan bir görüşü geliştirmiştir. Yaşamı konusunda yeterli bilgi olmadığı gibi onunla ilgili kaynaklarda anlatılanlar da birbirini tutmaz. Nerede, hangi yılda doğduğu kesinlikle bilinmiyor. Kimi kaynaklarda Anadolu'ya Doğu'dan gelen Türk oymaklarından birine bağlı olup, 1238 dolaylarında doğduğu söylenirse de kesin değildir. >>>>>

 

ALİ ŞİR NEVAİ  

 

Ali Şîr Nevâî, Türkçeyi yüksek bir sanat dili halinde işlemeye çalışan, bu görüşü savunan ve Türk diline değer kazandıran üstün bir bilgin ve devlet adamıdır. >>>>>

 

 

İSMAİL GASPIRALI (1851 - 1914)

 

İsmail  Gaspıralı (1851 - 1914)Türk dünyasının büyük düşünce adamlarından ve reformistlerinden biri olan Gaspıralı İsmail Bey, Kırım Harbi (1853-1856) bütün şiddetiyle devam ederken, Bahçesaray'a iki saat mesafedeki Avcıköy'de dünyaya geldi. Babasının doğduğu köye nisbetle Gaspirinski (Gaspıralı) lâkabını alan İsmail Bey'in çocukluğu, Kırım Türk kültürünün beşiği olan Bahçesaray'da geçmiş ve bu şehir, onun ruhunda, sokakları, camileri, evleri ve özellikle Hansarayı ile, silinmez İzler bırakmıştır.  >>>>>

 

Türkologlar  ve Türkolojiye Gönül verenler

 

Eğer "kim kimdir?" diye merak ediyorsanız Türkoloji alanında hizmet veren kişilerle ilgili bilgilere buradan ulaşabilirsiniz. Resimleri, e-posta adresleri, özel siteleri (varsa) gibi.

 

GÜNÜMÜZDE KİM KİMDİR?

 

Bu bölümde günümüzde Türk dili ve edebiyatına hizmet eden bilim adamalarının öz geçmişleri ve bilimsel çalışmaları ile ilgili ayrıntılı bilgiler yer almaktadır. Kendilerini bu hizmete adayan bu bilim adamlarına dilimize, edebiyatımıza ve kültürümüze olan katkılarından dolayı minnettarız. Bu duygular içerisinde onları bu sayfada bir araya getirmeyi ve tanıtmayı amaçlıyorum. Bilim camiasının tanıdığı ama bu konulara uzak olan kişilerin varlığından dahi habersiz oldukları bu kişilere yaptıkları hizmetlerden dolayı ulusum adına, dilim, edebiyatım, kültürüm adına teşekkürlerimi ve saygılarımı sunuyor, bu sayfayı onlara armağan ediyorum. Bir nebze de olsa vefa borcumuza karşın küçük bir yadigâr. >>>>>

 

ORHUN ABİDELERİ

 

(Tarihte Türk adının geçtiği ilk Türkçe metinler)

 

Orhun AnıtlarıOrhun Yazıtları, Göktürk İmparatorluğu'nun ünlü hükümdarı Bilge Kağan devrinden kalma altı adet yazılı dikilitaştır. Moğolistan'ın kuzeyinde, Baykal gölününü güneyinde, Orhun ırmağı vadisindeki Koşo Saydam gölü yakınlarındadır.

...........

Türk, Oğuz beyleri, kavmi, işitin yukarıda gök basmasa, asağıda yer
delinmese Türk milleti ülkeni, töreni kim bozar?
"

 

               Orhun alfabesindeki harfleri ve bugünkü harflerle  karşılaştırılmalarını, hangi seslerin karşıtı olduklarını görebileceğiniz bir çizelge.>>>>>

               Yazıtın  okunan  bölümlerinin bugünkü dile çevirisi.

            

Doğu Yüzü:

 

Tanrı gibi Tanrı yaratmış Türk Bilge Kağanı, sözüm: Babam Türk Bilge Kağanı ... Sir, Dokuz Oğuz, İki Ediz çadırlı beyleri, milleti ... Türk tanrısı ... üzerinde kagan oturdum. Oturduğumda ölecek gibi düşünen Türk beyleri, milleti memnun olup sevinip, yere dikilmiş gözü yukarı baktı. Bu zamanda kendim oturup bunca ağır töreyi dört taraftaki ... >>>>>

 

              Bölümler halinde verilen bu çeviride esas metni ve bugünkü dile çevirisiyle karşılaştırma olanağı.  >>>>>

 

1 Tengri teg Tengri yaratmis Türk Bilge Kagan sabim:

Kangim Türk Bilge [Kagan...]ti Sir Tokuz Oguz iki Ediz

kerekülüg begleri buduni [ ...Tü]rk teng[ri...]

[1] Tanri gibi Tanri yaratmis Türk Bilge Kagani, sözüm:

Babam Türk Bilge Kagani... Sir, Dokuz Oguz, iki Ediz

cadirli beyleri, milleti... Türk tanrisi...

Yazıtın  okunan  bölümlerinin bugünkü dile çevirisi.

Güney Yüzü:

Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağanı, bu zamanda oturdum. Sözümü tamamiyle işit. Bilhassa küçük kardeş yeğenim, oğlum, bütün soyum, milletim, güneydeki Şadpıt beyleri, kuzeydeki Tarkat, Buyruk beyleri, Otuz Tatar ........... Dokuz Oğuz beyleri, milleti! Bu sözümü iyice işit, adamakıllı dinle: Doğuda gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tâbidir. >>>>>

              Bölümler halinde verilen bu çeviride esas metni ve bugünkü dile çevirisiyle karşılaştırma olanağı. >>>>>

 

1 Tengri teg tengriden bolmis Türk Bilge Kagan

bu ödke olurtum. Sabimin tüketi esidgil. Ulayu ini

yigünüm oglanim biriki ogusum budunum biriye

sadpit begler yiriya tarkat buyruk begler Otuz [Tatar...]

[1] Tanri gibi gökte olmus Türk Bilge Kagani, bu zamanda

oturdum. Sözümü tamamiyla isit. Bilhassa kücük kardes

yegenim, oglum, bütün soyum, milletim, güneydeki sadpit

beyleri, kuzeydeki tarkat, buyruk beyleri, Otuz Tatar.........

Yazıtın  okunan  bölümlerinin bugünkü dile çevirisi.

BİRİNCİ TAŞ (Batı Cephesi)

Ben Bilge Tonyukuk'um. Çin ülkesinde doğdum. Türk milleti Çin'de tutsak idi. Türk milleti hanını bulmayınca Çin'den ayrıldı, han sahibi oldu. Hanını bırakıp yine Çin'e tutsak düştü. Tanrı şöyle demiş: Han verdim, hanını bırakıp tutsak düştün. Tutsak düştüğün için Tanrı öldürdü. Türk milleti öldü, bitti, yok oldu. Türk Sır milletinin yerinde boy kalmadı. >>>>>

     Bölümler halinde verilen bu çeviride esas metni ve bugünkü dile çevirisiyle karşılaştırma olanağı. >>>>>

 

1 Bilge Tonyukuk ben özüm Tabgac iling e kilindim.

Türk budun Tabgacka körür erti.

[1] Bilge Tonyukuk ben kendim Çin ilinde kılındım.

Türk milleti Çine tâbi idi.

  •   Moğolistan'daki Son Çalışmalar

     

    MOĞOLİSTAN’DAKİ TÜRK ANITLARI PROJESİ

     

    Bir Rus'un başkanlığında, bundan yaklaşık 114 yıl önce (1889) bulunan ve bütün dünya ilim çevrelerinin ilgisini çeken Orhun Yazıtları üzerine dünyanın dört bir yanından ilim adamlarının çalıştığını hepimiz bilmeyteyiz. En son olarak da bu eserleri ortaya koyanların torunları olan Türkiye Türkü ilim adamlarıyla dost Moğolistan'ın değerli âlimleri birlikte çalışarak tarihe ışık tutmaya gayret etmektedirler. >>>>>

        Orhun Abideleri ile ilgili görüntüler.  >>>>>

          Dr. E. Aydın'ın arşivinden eklenen özel fotoğraflar.

 

 

TÜRK TARİHİNİN İKİ SATIRLIK BELGESİ

 (Altın Elbiseli Adam)

.....
Fakat, Altın Elbiseli Adam'ın mezarında bulunan en değerli şey ne bu altınlardır, ne de
diğer eşyalar. Bu mezarda bulunan en değerli tarihi belge, yarısı kırık bir kabın üzerindeki 26 harflik iki satır yazıdır. Bu yazı, tarih ilmîne, özellikle Türk tarihi ve medeniyetine ışık tutan, yeni boyutlar kazandıran bir belgedir.>>>>>

 

 

Yazışma ortamına GiRiŞ  için lütfen tıklayın

 

Ekran çözünürlüğünüzün 1024 X 768 olması önerilir / web tasarım: tahmel