Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 05 Ekm 2006
Bildiriler: 55
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Direct (ing.)= direk "Bu yol direk çarşıya çıkar" cümlesinde ...Yazım kılavuzuna göre direkt; ama halk arasında "direk" şeklinde yerlileşmiş.
Kullanıcı kimliğini gösterüçgen tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 08 Eyl 2005
Bildiriler: 2333
Şehir: Almanya
Alıntıyla Cevap Gönder
üçgen demiş ki:
Direct (ing.)= direk "Bu yol direk çarşıya çıkar" cümlesinde ...Yazım kılavuzuna göre direkt; ama halk arasında "direk" şeklinde yerlileşmiş.




Değerli dost üçgen.

Bana göre meseleye biraz daha değişik bakmamız gerekiyor.

Aslı, Latice> direkt, İng. > direct olan bu kelime ile
dilimizdeki <direk> kelimesi gerek yazılım gerekse telaffuz yönünden çok benzerlik gösterse de;

bizde >eğrisi olmayan, tam doğru veya dik< anlamına gelen direk kelimesi
(direk dikmek, dünyaya direk kalmak, direk gibi ayakta durmak vs.)

verdiğiniz örnekte de aynı anlamına taşır.

Konuyu bu açıdan değerlendirirsek, verdiğiniz örnek

Bu yol,

dosdoğru
doğruca
doğrudan

çarşıya çıkar

anlamına gelir.


Görüşlerinize sunarım.

Selamlar

_________________
Sev ki sevilesin!
Kullanıcı kimliğini gösterKederli tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
Direk sözcüğünün eski kullanımı tirgek (tir-gek)'tir.

Esas kök tir olup sağlam, güçlü dayanıklı, canlı(diri) vb. kavramlarını karşılar.

Bu kökten (tir) türeyen pek çok sözcük vardır:

direnç, dirim, diri, dirlik, direnmek vb.

_________________
BİRİMİZ HEPİMİZ, HEPİMİZ DİLİMİZ İÇİN. tm
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 05 Ekm 2006
Bildiriler: 55
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
"Bu yol doğru, doğruca, doğrudan çarşıya çıkar."

Bu sözcükler "direct" sözcüğünün karşılığını yeterince veriyor.

Aynı anlama gelmesi, yerlileşme olmadığını göstermez.

Direkt'in çevirisi olarak direk değil, yerlileşmesi olarak direk.

Ben hala "direk"te yerlileşme görüyorum, değerli dost Kederli ...

Yerlileşme 3 yoldan olur:
1.Ses çağrışımı : Ortansiya:ortanca soutache:sutaşı
2.Öyküleme, yakıştırma: Maydonoz:midenüvaz, pırasa: pür hassa trabzon:tuğra bozan
3.Yabancı ögeyle yerli öge arasında ilşki kurma: garde robe:gardolap, gangren:kankıran direct:direk
Kullanıcı kimliğini gösterüçgen tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Site Sorumlusu

Kayıt: 29 Ekm 2004
Bildiriler: 1514
Şehir: Frankfurt
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın Ücgen bir üsttte kısaca değindiğim direk sözcüğü güzel açıklamalarınıza çok yatkın olmasına rağmen dilimizde geçmişi olan bir sözcüktür. Yabancı dilden gelen direct sözcüğü ile doğrudan ilişkili olması hem ses hem anlam bakımından sizi haklı çıkarmaktadır. Ama bu sadece bir tesadüftür. Çünkü daha eski kullanımda aslı tirgek olan bu sözcük önceleri tirek daha sonra direk halini almıştır. Uygurcada tiregük olarak görülmektedir. Yukarıda da saydığım gibi pek çok türevleri vardır.

Anadolu ağızlarında direk sözcüğü yapı işlerinde kullanılan uzun ve düz ağaçlara da denilmektedir. Örneğin dört direk üzerine ev kondururlar. Bunların yatay veya dikeyliği söz konusu değildir. Ağaç malzemenin görünümü ve işlevselliği açısından direk adı ile anılmaktadır. İnşaatın ana taşıyıcıları olan direkler daha kalındır ve öz olarak adlandırılırlar. Öz sözcüğünün kaç anlama geldiğini düşünürsek sözcüklerimizin gücünü bir kez daha ortaya sermiş oluruz kanısındayım.

Kısacası, işin özü olarak derim ki: Direk sözcüğüne üvey evlat muamelesi yaparak dirliğimizi zorlamayalım.

Saygılarımla
Kullanıcı kimliğini gösterTahsin MELAN tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 05 Ekm 2006
Bildiriler: 55
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Direk sözcüğü yerlileşme ile ortaya çıktı demiyorum. ELBETTE ÇOK ESKİ BİR SÖZCÜK.

Köken açıklamalarınıza katılıyorum. Kederli'nin "di- kökü" üzerine yaptığı açıklamalar üzerine düşünmek gerek. Clauson'un sözlüğüne bakmadan birşey söyleyemem.

_________________
biligsiz yürek til negüke yarar
bilig birle suv teg kamugka yara
Kullanıcı kimliğini gösterüçgen tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 05 Ekm 2006
Bildiriler: 55
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Bir yerlileşme örneği daha:

Hafriyat= harfiyat

Halk, dil konusunda müthiş yaratıcı. Dilinin dönmediği, dağarcığına almakta zorluk çektiği yabancı sözcüğü bir şekilde daha kolayca söyleyebileceği, anımsayabileceği hale getiriyor Wink

Aklıma geldikçe örnekleri burada biriktiriyorum. Sizlerden de katkı bekliyorum Rolling Eyes

_________________
biligsiz yürek til negüke yarar
bilig birle suv teg kamugka yara
Kullanıcı kimliğini gösterüçgen tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Kuru Hasan /Fazıl Bey'in Türk Kahvesi
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 30 Oca 2007
Bildiriler: 135
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Sayın Üçgen, bu bölüme uyar mı bilmiyorum, çok beğendiğim için bildirmek istedim.
Fazıl Bey'in Türk Kahvesi, Krosant ( croissant ) için '' Kuru Hasan'' adını uygun bulmuş.
Fazıl Bey'in Türk Kahvesi, Natilus alışverişliğinin en üst katında (Kadıköy), yakın olup kahve sevenlerin gitmesini öneririm, kahveleri güzel.

Esenlikler.
Zafer Öztürk
Kullanıcı kimliğini gösterZafer Öztürk tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 05 Ekm 2006
Bildiriler: 55
Şehir: istanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Teşekkürler, evet uygun ...

Yerlileşme bildiğim kadarıyla 3 yolla yapılıyor.
Biri ses benzerliği yoluyla ... örnek: soutache(Fr.) = sutaşı ... sizin "Kuru Hasan" da bu duruma uygun. Sadece ses benzerliği var.

Yolum düşerse o kahveye gidip bir kuru hasan yiyeyim artık Smile))


Yok, özellikle gidip bir kuru hasan yiyeceğim Smile))

_________________
biligsiz yürek til negüke yarar
bilig birle suv teg kamugka yara
Kullanıcı kimliğini gösterüçgen tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 06 Mar 2008
Bildiriler: 57
Şehir: Denizli
Alıntıyla Cevap Gönder
Ulusu yabancy bir sözcü?ü söyletmeye zorlarsak Onlar da kendilerine göre do?rusunu söyleyeceklerdir. Ancak en güzeli ya bilim ki?ilerince türetilmesi ya da onlaryn türettikleri biçime saygy duyulmasy.

Toros Yörüklerinden bir oba yyllar önce "portakal" yeti?tirmeye ba?larlar. Ancak o günden sonra kysytly bir çevrede de olsa "portakal"a Türkçe bir ad bulunur: "Çavuldur". Çünkü yörüklerden ilk portakal yeti?tirenler "Çavuldur" obasydyr...

Bir örnek de kendi obamdan olsun. Çocuklu?umda "gripin" adly em (ilaç) köyümde yeni yeni tanynmaya ba?lamy?ty. "Gripin" diyemiyordu köylüler. Bir süre sonra gripine bir ad bulundu. Üzerindeki resimden dolayy gripine "Eliba?ynda" ady takyldy... Çok güzel de?il mi?Smile

_________________
Adem Süpçin


Eline,diline,beline YYE OL!
Kullanıcı kimliğini gösterErendiz tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
YERLİLEŞME ÖRNEKLERİNİ TOPLUYOR ve KATKILARINIZI BEKLİYORUM
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
2. sayfa (Toplam 2 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2