Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
12. ORDU / MESUDİYE / YEŞİLCE KÖYÜ YEREL SÖZCÜKLER

A
Ancap : Yaban armudu
Atıntu : Dışlanmış itilmiş
Ayama : Koruma - takma isim
Andır : Sağlıksız - amaca ters
Ayhunturuk : Çam ağacının yapışkan sıvı sakız hali
Ahbun : Verimli düz tarla
Ayhınma : Kayma
Abraş : Çirkin büyük yüzlü
Aze : Vücudun tüm derisi
Ayana : Şaşkınlık - Hayret ifadesi
Aluh : Çok aptal adam
Azaplık : Yayla göçü sonu köydeki sessizlik - kimsesizlik

--------------------------------------------------------------------------------

B

Buraşan : Kağnı yükünü bağlayan ipi çevirerek sıkan yuvarlak dal parçası
Burgaş : Karşı görüş
Behni : Hayvanların yem yediği içi oyulmuş ağaç
Bükürgeç : Gözleme ekmeğini çeviren hartamadan yapılmış saplı araç
Buymak : Çok üşümek - donmak
Badut : Tane
Bunguldemek : Büyük baş hayvanların bağırıp kaçması
Bürüme : Özel yetiştirilmiş çam ormanı
Badal : Basamak
Boncuklama : Yükünü eşine yıkma - Yorgun öküzün başını boyunduruğun altına çevirmesi

--------------------------------------------------------------------------------

C

Cemek : Övenderenin geri ucuna takılan üç köşeli demir
Cücül : Çayır mantarı
Caplama : Çatı kiremitlerinin altına döşenen ince ve uzun ağaç
Cebiş : Bir yaşındaki keçi
Cücük : Civciv
Cılga : İnce uzun yayla yolu
Cışkı : Oyun bozan söz tutmayan
Cılh : Bozuk yumurta
Cudam : Çirkin - Sevimsiz

--------------------------------------------------------------------------------

Ç
Çöydürme : Ayakta küçük çiş yapma
Çörtük : Yaban armudunun çok küçüğü
Çaparoz : Her işe ters kişi - Sürekli itiraz eden karşı çıkan
Çayan : Tahat kayak
Çekü : Baş örtüsü - yazma - eşarp
Çitil : Kavgacı geçimsiz

--------------------------------------------------------------------------------

D

Dızırama : Anlamsız konuşma
Depük : Kuru
Dalaklanmak : Düşüp nefes alamamak

--------------------------------------------------------------------------------

E

Eğiş : Külü közle karaştıran saplı sac kürek
Eğes : Sitem, naz
Emüşük : Süt kardeş
Erinmek : Üşenme, tembellik
Ellenem : Herhalde

--------------------------------------------------------------------------------

F

Fırahlu : Çit
Fodul : Kavgacı - karıştırıcı - geveze
Ferice : Çabucak - hemen
Fosul : Boş
Folahlama : Kağnı tekerinin çemberinden ayrılması
Fer : Güç - kuvvet
Fışkı : Ahırdan çıkarılan hayvan gübresi
Feşellik : yaramazlık yapan

--------------------------------------------------------------------------------

G

Gıdıh : Küçük yumurta sepeti
Gero : Yarık çengel balta
Gostil : Patates
Gaspanek : Kasten - inadına
Gatuaz : İnatçı - aksi - laf anlamaz
Gavil : Sözleşme
Güdük : Eksik - kısa
Gücükdene : Kırlarda yetişen küçük bitki
Gada : Bela
Gübür : Süpürülmüş çöp

--------------------------------------------------------------------------------

H

Hezen : Kalın ve uzun ağaç
Hartı : Çarığın deliğini kapayan deri parçası
Hasut : Kıskançlık - cimrilik
Horayaramaz : İşe yaramaz
Hılımat : Zayıf iyi tutturulmamış
Helik : İmlik
Haşıl : Kavrulmuş mısır unundan yapılmış yemek
Hırtuh : Saldırgan köpek
Hılt : Güçsüz - bitik

--------------------------------------------------------------------------------

I

Iba : Sabah nemi
Ihbala : Şansa - kadere
Igrıp : Kural

--------------------------------------------------------------------------------

K

Küycü : Abartıcı - palavracı
Kükrek : Yağmur yüklü ince bulutlar
Kelezimek : Çok yorulmak
Kadimi : Sürekli sağlam
Kürtük : Donmamış kar yığını
Kösnü : Köstebek
Kenef : Hela
Kahmuk : Yumrukla vurma

--------------------------------------------------------------------------------

L

Lappadak : Aniden - dikkatsizce
Laluh : Zor konuşan - kekeme

--------------------------------------------------------------------------------

M

Mudul : Üvendirenin ucundaki ince ve sivri demir
Mengurde : Hayvanları ahırda bağlamak için ağaç dalından yapılmış alet
Mızmız : Beceriksiz - işe yaramaz
Mada : İştah
Malisan : Tüylü bir bitki
Mesinmemek : Değer vermeme - adam yerine koymama
Mıtırıp : Cimri

--------------------------------------------------------------------------------

Ö

Öğürsedi : Hayvanların erkek eş istemesi
Ökso : Bir ucu ateşli odun

--------------------------------------------------------------------------------

P

Papara : Et suyu ekmek karışımı yemek
Pağaç : Yağlı peynirli çörek benzeri ekmek
Purç : Gürgen ağacının ince dalları
Pe : Duvar
Pelepoş : Dağınık
Pür : Köknar ağacının yaprağı

--------------------------------------------------------------------------------

S

Sef : Yanlış - ters
Sefi : Dengesiz
Sellim : Ekin biçiminden sonra hayvanların kendi başına yaylıma çıkarılması
Sekmen : İki ayaklı tahta oturak
Soharıç : Yağda yakılan yiyeceklerin üzerine dökülen sos
Sakurtlak : Hayvanların kanını emen asalak böcek
Seme : Aptal - kafasız
Şello : Kabakla yapılan sebze çorbası
Şorutlu : Ağzı burnu akan kimse

--------------------------------------------------------------------------------

T

Tırıl : İshal
Tump : İki tarla arasını belirleyen çayırlı yer
Tebelleş : Bela olmak
Tumman : Uzun don - külot
Tosurama : Kızgınlıkla kendi kendine konuşmak
Tümsük : Yumrukla dürtme

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
13. KIRŞEHİR / MUCUR YEREL SÖZCÜKLER

Açacak : Anahtar
Ağmanlamak : Dengeyi yitirmek
Acer : Yeni
Anğ : Tarla sınırı
Andal : Derin su kanalı
Ark : Küçük su yolu
Alamak : Hızlı yanan alev, acele yakılmış kısa süreli ateş.
Alaşa : Çok konuşan, olur olmaz şeye burnunu sokan.
Astar : Tavan
Aş : Çorba
Avrat : Kadın
Baldırcan : Patlıcan
Başangı : Yaramaz
Camadan : Yelek
Çalgı : Ahır süpürgesi
Çalma : Kibrit
Devramil :Ayçiçeği
Dımışkı : Kahve tepsisi
Dikme : Fidan
Dinelmek : Ayakta durmak
Ehdi : Çok bilmiş, kurnaz
Elcek : Eldiven
Emmi : Amca
Enek : Çekirdek, ceviz, aşık oyunlarında elde bulunan sermaye.
Fistan : Entari
Frek : Domates
Frengi : Büyük anahtar
Fos : Boş, kof
Göbelek : Şapkalı mantar
Gülük : Hindi
Günücü : Kıskanç
Irılmak : Gitmek, uzaklaşmak
İtilmiş : Kokmuş
İşlik : Mintan
Istar : Halı tezgahı
İviklemek : Köşesini bucağını aramak
Taptapı : Takunya
Pürçüklü : Havuç
Pontul : Pantolon
Keskenmek : Elini kaldırıp vuracak gibi olmak.
Keşik : Sıra, nöbet
Kelek : Olgunlaşmamış kavun
Kırmızı : Domates
Kümpür : Patates
Kubaşmak : Karşılıklı işgücü ödünçleşmesi
Melefe : Yorgan yüzü, yorgan çarşafı
Mertlemek : Zıplamak
Okralı : Urlu, çıbanlı
Okuntu : Düğün ve nişana çağrı
Patsat : Tek - tük
Püsen : Kırağı
Savak : Saf, aptal. Ya da suyu dönderme arkı.
Since : Yüz, surat
Söğürme : Pirzola
Şarlağan : Çağlayan
Şimşir : Sert, parlak olan şey.
Taman : Hani, haniya
Tatavı : Alelacele yapılan iş.
ütme : Kurumamış buğday başağının ateşte pişirilmesi (firik).
Şalak: Olgunlaşmamış kavun ve karpuz
Şako : Ceket
Şimdik : Şimdi
Maplak : Ateş küreği
Muşamak : Pencere
Yelmek : Koşmak
Zaar : Zahir, herhalde
Zırnık:Duvar altında suyun geçtiği delik

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
14. KARAMAN AĞZINDAN ÖRNEK SÖZCÜKLER

ALAYA: Siyah ve kokulu üzüme verilen ad.

ALAVURT: Kabaktan yapılmış su kabı

ALENGİRLİ: Tutarsız

AKDİMBİT: Beyaz erken olan üzüme verilen ad

ANDIK: Sırtlan

ANDIZ: Ardıç cinsinden, pekmez yapmakta kullanılan bir ağaç

ANĞ: Tarla ve bahçelerde sınır çizgisi

ANKEBUT: Uykuda sıkıntı verdiğine inanılan bir varlık

ANŞIRTMAK: Hissettirmek, duyurmak

ATTIRMAK: At sürmek

AŞENE: Mutfak

AVAİT: Düğünlerde toplanan para ve yiyecek

AVAR: Sebzelerin ekildiği yer

BAMBIL: Büyük cins arı

BATBAT: Ördek

BELERTMEK: Gözlerini alabildiğine açmak

BEKEMEK: Kapamak

BEKERE: Makara

BITIRAK: Diken

BİLLİ: Çocukların oyunda kullandığı deynek

BÖĞEMEK: Suyun önünü kapamak

BÖĞENEK: Önü kapalı su

BUĞURSAMAK: Ömemsemek

BUĞUZLANMAK: Kinlenmek

BUHARE: Baca

BUNAR: Pınar

BURTAZAN: Fitneci, karıştırıcı

BÜZGÜLÜ: İri taneli, ala-siyahzüm

CIBARMAK: Kabarmak

CILGA: İnce yol, patika

CILGISIZ: Hayırsız

CILLIK: Oyun bozan

CILLIMAK: Oyun bozmak

CILK: Bozuk

CIPKI: İnce sopa

CIRMALAMAK: Tırmalamak

CİDAV: Gözüaçık

CIZBÜZZÜK: Herşeyden incinen

CONCALAZ: Kaygısız

COZUTMAK:Saçmalamak

CULA: Karga

CUNGULDAK: Bir çeşit tahtaravalli

CURRUK: Islak, su gibi

CÜLEPE: Küçük

ÇAĞ: Evlerde pis suların aktığı çukur

ÇAL: Fundalıklı yer

ÇEĞELİ: Kıl keçi hastalığı

ÇEMBER: Başörtüsü

ÇENET: Bir bütünün iki parçasından biri

ÇENİLEMEK: Çok konuşmak

ÇINGIL: Üzüm salkımının bir parçası

ÇITLIK: Menengiş

ÇİTLEK: Ayçiçeği

ÇİMMEK: Yıkanmak

ÇİNGİL: Küçük bakır kova

ÇİTİL: Ufak, bakırdan yapılmış, yoğurt konan kap

ÇİRLİ: Düğün yemeği

ÇÖDÜRMEK: İşemek

ÇÖĞÜR: Diken

ÇÖĞÜTMEK: Özürlü insanın oturuşu

ÇÖKÜR: Küçük kazma

ÇÖLTE: Küçük kazma

ÇÖMÜŞMEK: Diz üstü oturmak

DAFLAMAK, DAYFALMAK: Sıkılmak

DAMKALDIRAN: Sırtlan

DEBİT: Kızıl üzüm

DEĞİRMİ: Bir en ve uzunluğun iki katı

DEPME: Kıldan dokunan pantalon

DEVRAMBER: Ayçiçeği

DIKIM: Lokma

DINILAMAK: Kendinden geçip uyumak

DİNELMEK: Ayakta durmak

DİNGİLDEMEK: Hoplamak, zıplamak

DİNİZ: Sakin

DUTTURMAK: İşemek

DUTU: Kız evinden oğlan evine götürülen, içinde altın ve lokum bulunan bohça

DUVAK: Üşütme ile ilgili hastalıklarda kullanılan tuğla

EGEL: Getir

EĞE: Karın boşluğu

ELGANEM: Uysal, elinden iş gelmeyen, koyun gibi

EMSİZ: Beceriksiz

ENDEĞİRDE: Hemen orada

EPELEME: Serpme

ESEBALI: Dayanıklı üzüm

ESİRANI: Hamur ayırmakta kullanılan, ucu geniş demir

FAŞALAKLI: Ortalığı velveleye veren

FELİK: Manevela demiri

FENİLEMEK: Şaşırmak

FENİKMEK: Başı dönmek

FICITMAK: Atmak

FIŞKI: Hayvan pisliği

FIYMAK: Kaçmak

FİRASETLİ: Düşünceli

FİREK: Domates

FİŞKELE: Salyangoz

FİŞLEMEK: Tanelere ayırmak

FOŞALMAK: Boşalmak

GALGUDURUM: Karmakarışık

GAFAKOÇANI: Nüfus cüzdanı

GARAGASPANE: Açıkça

GATIR: Topaç

GAVARA: Bal peteği

GAVLAMAK: Kabarmak, esas parçadan ayrılmak

GAVUK: İşlenen iplik

GAYKILMAK: Bir tarafa yatmak

GAYMAK: Yığmak

GEÇİNCEME: Geçinme

GELİNCE: Kaynana

GELLABA: Yenge

GEN: Hiç sürülmemiş arazi, otlak

GERİ: Büyük çuval

GEYREK: Korkuluk

GEYSİ: Giysi

GEYSUNAK: Genel çamaşır yıkanan yer

GIĞALAK: Koyun, keçi pisliği

GINCIFIRLI: Süslü

GIVIZ: Buğdayın işlenemeyen, işe yaramayan kısmı

GIYADE: Hafif aralık

GIYNAŞ: Gözü kapalı olan

GİYREK: Korkuluk

GOMA: Durma

GORA: Anahtar

GOSBATAR: Son derece kendine güvenli

GÖCER: Tarlada, kenarda çalışan işçi.Çoban

GÖMBELEK: Kelebek

GÖTCEK: Tahtadan yapılmış oturak

GÖVLEK: Tahta kova

GÖZ: Çürük

GÖZER: İri gözenekli kalbur

GUBARMAK: Gururlanmak, kibirlenmek

GUBUZ: Yüksekten atan, palavracı

GUMPİR: Patates

GUNNAMAK: Doğurmak

GURTLANMAK: Kıskanmak

GUŞANE: İki kulplu tencere

GUYNU: İçinden pazarlıklı

GÜCÜMEK: Beceriksiz

GÜMEN: Deneme

GÜNSÜ: Pekmezlik üzüm

HALAZ: Alev

HALBÜSEM: Halbuki

HAKIYETSİZ: Kıymetbilmez

HARAR: Büyük çuval

HARENİ: Küçük kazan

HAYIFLANMAK: Üzülmek, sıkıntılanmak

HAYLULU: Serseri

HAYTA: Yaramaz

HAYU: Bir çeşit ünlem

HECALET: Çekinme

HELKE: Kova

HINAZAR: Kötü düşünen

HIRTLAK: Olmamış kavun

HİNDİ: Şimdi

HORA: Ora

HOYUNU: Bundan böyle

HÜLLİYET: Mücevher

HÜMERMEK: Kabarmak, yiğitlik gösterisinde bulunmak

HÜRRİYET: Beyaz başörtüsü

ICCAK: Hamam

IĞALAMA: Yavaş hareket etme

IĞIRAĞIR: Lafe geveleme

IMZIMAK: Tadı kaçmak

INCIK: Fazla hassas

İĞSİ: Ucu yanmış odun

İHİCİK: İşte

İLİBİCCE: Yemeği pişirilen, genellikle yolenarlarında yetişen dikenli bir bitki

İNEZ: Az

İNİ: Gelinin kocasının erkek kardeşine verdiği isim

İRİŞKİ: Sucuk içi

İSBİTİREN: Çabuk dökülen, ince kabuklu üzüm

İŞDANACIK: İşte

İŞKİLLİ: Kuşkulu

KAKLIK: Kaya oluklarında biriken su

KELETE: Uyuz

KELEŞ: Güzel

KEMRE: Tabaka, kat

KEPİR: Gözü kapalı

KESAT: Az

KIRI: Eşek yavrusu

KİTİMEK: İşini bitirmek, öldürmek

KÖFTİ: Pekmezle yapılan tatlı

KÖMBE: Fırın ekmeği

KÖSEMOR: Gelişmemiş buğday tanesi

KÖSÜLMEK: Yayılmak

KÜLÇE: Fırın ekmeği

KÜNCÜ: Susam

KÜSKÜ: Sürgü

KÜSSÜK: Sürgü

LİNGİRDEMEK: Sallanmak

LORU: Obur

MAYALI: Tandırda pişirilen bir çeşit ekmek

MALAMAT: Etrafa yaymak

MARDAVAL: Deli üzüm

MAYIŞMAK: Uyuşuk olma

MEH: Buyur, anlamında bir söz

MEYANE: Yağda kavrulan un

MEYMENE MESMENE: Açıkça

MIRRIK: Surat

MISIRGA: Hindi

MISMIL: İyi

MIYMINTI: Yapışkan, hoşlanılmayan kimse

MİLİZ: Arı

MUCUDU: Uyuz

MÜDARESİZ: Hiç kimseye ihtiyacı olmayan

MÜZEVİR: Laf getirip götüren

NATIRA: Bünye

OLÇUMLU: Kendini beğenmiş

OTBELİ: Ateş küreği

ÖDÜSITMAK: Çok korkmak

ÖRÜDURMAK: Ayağa kalkmak, hazır olmak

ÖTEĞEN: Önceki gün

ÖTÜREK: İshal

PARÇ: Su bardağı

PATAK: Dayak

PİNÇİK: Küçük parça

PORTMAK: Ürkmek

POYTURMAK: Ürkmek

PÜRÇ: Çok sayıda uç

RAFIK: Arkadaş, dost

SADALAMAK: Ne söylediğini bilmemek

SAFA: Su bardağı

SATLICAN: Karın ağrısı hastalığı

SAYADİNBİT: Az sulu kuruzüm

SANAKA: Örnek verme

SEĞİRTMEK: Koşmak

SEKALTI: Salon

SENDEFİ: Ahmak

SENİT: Hamur tahtası

SEYİM: Hisse

SINDI: Makas

SINIK: Kemik

SINIKÇI: Kırık-çıkıkla uğraşan kişi

SIRACALI: Öfkeli

SIRSIL: Yapışkan

SITKIYIIYIRMAK: Ümit kesmek

SIYGIÇ: Kemikli kavrulmuş et

SİĞECEN: İçinden pazarlıklı

SİTİL: Yoğurt konulan bakır kap

SİNGİL: Uyuşuk

SOBUTSUZ: Sebatsız

SOMAT: Sofrabezi

SÖDELEMEK: Derlenip, toparlanmak

SÜMEYE: Boşuna

ŞALGACI: Gereksiz, boş

ŞEPİT: Yufka ekmeği

ŞEPİLDEK: Etin iyi olmayan kısmı

ŞERPENEK: Gevşek

ŞIRAHNA: Üzüm çiğnenen yer

ŞIRKIT: Göz çapağı

ŞİNİK: Buğday ölçeği

ŞİRNEMEK: Karşı gelmek

ŞİRPİK: Göz çapağı

TAFRA: Sinir

TANLAMAK: Alay etmek

TAPAN: Su içmek için oyulan ağaç

TAPTUP: Mayasız ekmek

TELLİK: Takke



TEM: Şeytan çarpığı

TEYİN: Sincap

TEZİLEMEK: Yolunu kaybetmek

TIKI: Yayık

TOKAT: Bakır yoğurt kabı

TOKUÇ: Ağaçtan yapılan, çamaşır yıkamakta kullanılan araç

TUNCUKMAN: Garip hareketlerde bulunan

TUNUŞMAK: Kaybolmak, yerinden ayrılmak

URUP: Bir ölçü aleti. Havayinin dörtte biri

ÜĞÜTLEMEK: Ayıklamak, ayırmak

ÜLÜBÜ: Fasulye

VADIL: Salak

YAFTA: Kurra ile bölüşmek

YAĞIR: Kirli

YAĞLIK: Büyük mendil

YAĞRIK: Kirli

YANFİRİ: Yanyan

YANNIK: Tuluk

YERLİ: Tamamen

YİRKELEŞMEK: Kötülüğüne uğraşmak

YOĞŞUMAK: Usanmak

YOYMAK: İsraf etmek

YUNMAK: Yıkanmak

ZAHIM: İltihap

ZAMBIR: Büyükarı

ZERLETMEK: Eşek anırtmak

ZIRINCIK: Tadı kaçmak

ZIYLAK: Kaygan

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
15. BOYABAT A?ZINDAN SÖZCÜKLER

A

Abu: Abla. “Abuma haber verin”

Acuk: Yabani acy elma

Acu?u çykmak: Çok zayyflamy?, ?ekli de?i?mi? olan. “?u haline bak! Acu?un çykmy?.”

Ada: Irma?yn menderesleri arasynda kalan toprak parçasy. “Adayy gene yrmak basmy? diyorlar. Gidip bir bakaca?ym.”

A?nanmak: Çamur veya toz içinde yatarak yuvarlanmak, her tarafy çamur veya toz etmek. “Kömü?ler çamurda a?nanyyorlardy”

Allem: Sonucu tahmin edilemeyen durumlar için kullanylan, “Allah bilir” anlamyna gelen “Allah-ü alem” kelimesinin kysaltylmy? ?ekli “Allem gelecek, gelece?im demi?ti”

Amruksamak: Arzu duymak, imrenmek

Asmak: A?yr gelmek. “Çuvaldaki son bir kürek pirinci de koyunca, terazinin kefesi a?a?y do?ru asty.”

Astyrmak: A?yr gelmek. “ Tahterevalliye sen binince üçünü de astyrdyn.”

Atanak: Çocuklaryn ok atma aleti için yaptyklary oyuncak yay.

Avlo?: Bahçe veya tarlalaryn etrafyna dikenli çalylarla yapylan çit. “Avlo?ya diken kesmeye gidiyorum.”

Ayda?: Çok cylyz, eneze, hastalanacak kadar zayyf, bir deri bir kemik olan kimse. “?u haline bak! Ayda?yn çykmy?”

B

Banak: Lokma, Yufka ekme?in dürülere yenebilecek kadar olan parçasy “Ben bana?ymdan artyrarak bu günlere geldim.”

Banmak : Lokmayy yeme?in suyuna sokmak. “Ekme?i yeme?e bandym, hemen a?zyma attym.”

Banakçy : Onun bunun yeme?inden faydalanan, çöplenen kimse.

Bar : Beraber, birlikte. “Bekle de, ikimiz bar gidelim”

Barykmak : Susamak

Bydyl bydyl: 1) Kysa adymlarla çabuk yürüyen kimse. “Bydyl bydyl dola?yyor.” 2) Y? gördürmeyen ayak altynda çok dola?an çok hareketli çocuklardan söz ederken be?enilmeyen bir davrany?y anlatyr. “Aman! Bydyl bydyl aya?ymyn altynda dola?yyor.”

Bydymyk (Bydymycyk): Azdan daha az, çok ufak veya küçük .“Ekme?in kenaryndan bydymyk ysyrmy?.”

Bylkymak : Olgunla?my?, en olgun halini almy? her türlü meyve. “Bu kavun bylkymy? bir ka?ykla yemeli”

Biçik: Ynek yavrusu.

Bidümük. ( Bak: Bydymyk)

Biki : Birkaç, bir miktar. “Biki onlara gittik geldik.” “Biki malzeme aldyk.”

Bilik: 1) Ocaklarda saç altynda ya da köy fyrynlarynda pi?irilen iki ki?inin doyaca?y büyüklükte ekmek. “Tek ba?yna bir bili?i yedi.” 2) Çelik-çomak oyununda (De?nekle ve bir çomakla oynanan bir çe?it oyun) sayy “Üç bilik aldym.”

Bi?i : Saç üzerinde pi?en yufkalaryn üzeri ya?ly sütle yslanarak üstüne yeni açylan yufkanyn konulmasyyla pi?mesi için ate?e çevrilen ve bu ?ekilde yeni yufkalaryn eklenmesiyle kat kat yapylan ve daha çok bayramlarda pi?irilen ekmek. Bu ekmek içine gene köylerde yapylan un helvasy konularak yenir.

Bizehem (Bize?em): Çok az, çok küçük miktarda. “Bizehem dü?ün”

Bo?ba: Akylsyzca i? yapan kimse. “Bo?ba yapmasaydy.”

Bo?sa: Dolaplaryn, sergenlerin üst kysmy, yüksek yer. “Lütfen, ?unu bo?saya koy.”

Burul?an: Kramp, adale kasylmasy, ?iddetli ve ani olan sancy. “Ne yapsak! Hayvanyn karnynda burul?an var.”

Bükelek Tutmak (Cyz tutmak, külek tutmak) : Özellikle yaz aylarynda irice bir sinek türünün büyükba? hayvanlary ysyrarak onlardan ayrylmamasy, onlary rahatsyz etmesi . “Ko?! Ynekleri Bükelek/Cyz/Külek tuttu. Hepsi bir tarafa da?yldy.”

Büslegeç (Büsle?eç): Pi?irilecek yufkanyn saç üzerine konulmasyny, aktarylmasyny ve yufkanyn saç üzerinden alynmasyny sa?layan uzun, dar, ince ve yassy tahtadan yapylmy? alet

C

Calay: Konu?ma sorunu olmady?y halde kula?y duymamasy sebebiyle konu?amayan kimse .“Konu?sana be adam! Calay mysyn?”

Cazu: Terbiyesiz, her zaman bencil ve ne pahasyna olursa olsun hakly olmak için çabalayan kadyn. “Cazuluk yapma”

Cybyr: Cybyl kelimesinin de?i?mi? ?eklidir ve üzerinde hiçbir ?ey bulunmayan kimse veya üzerinde hiçbir ?ey yeti?meyen, verimsiz toprak . “Adamyn kafasy cyscybyr olmu?.” “Tarla cybyr kaldy.”

Cido?: Pis ve kirli olmak, “Gömle?in yakasy cido? gibi olmu?”

Cyfyt: Sinir edici, moral bozucu kimse. “Çok cyfyt birisi, ne diyece?imi ?a?yrdym.” “Adamy cyfyt etme.”

Cyrmalamak: Kedilerin tyrnaklaryyla yaptyklary saldyry hareketi. “Kedi kapyyy cyrmalyyor.” “Kedi elimi cyrmalady.”

Cyrmyk atmak: (Bkz. Cyrmalamak)

Cyrmyk: Kedinin cyrmyklama sonucunda byrakty?y tyrnak izi. “?u cyrmyk izlerine bak.”

Cyynak: Ynsan ve hayvan tyrna?y.

Cyz tutmak : (Bkz. Bükelek tutmak)

Civan: Tarla sahipleri tarafyndan bentten suyu tarlalara getirmesi için görevlendirilmi?, parayla tutulan kimse.

Co?tar (Çö?tür) : Yyi veya kötü her i?in önünde ko?an, kendine i? arayan gösteri? dü?künü kimse. “Bak! Co?tar gene ortada i? hallediyor.”

Curu: Tady be?enilmeyecek kadar duru . “Anne ya, bu çorba çok curu olmu?.”

Cümbüzük: Her ?eye a?layan. “Byrak! Ona ?aka yapylmaya gelmez. Cümbüzü?ün tekidir. Hemen a?lar.”

Ç

Çalmak: Kenara çekilmek. “Veteriner, Ahmet'ten hayvanyn poposunu kenara çalmasyny istedi.”

Ça(ng)ylmak: Kafa üstü yere dü?mek. “Kamyon köprüden a?a?y dikdepe ça(ng)yldy.”

Çar?ak: Ayaklaryny birbirine çarparak yürüyen insan veya hayvan

Çatky: Gelin ba?yna takylan kyrmyzy, ye?il renkli iki yazmanyn örtülmesi .“Gelinin çatkysy ba?lanyrken annesi a?lyyor ve babasy dy?aryyy seyrediyordu.”

Çe?me: Musluk anlamynda kullanylyr. “Çe?meyi ört de gel!”

Çokmak: Köpe?in saldyrmasy. “Köpekler üzerimize üzerimize çokuyorlardy.”

Çokratma : Kaynatylmy? mysyr ya da bu?day, hedik.

Çörü?: Köy dü?ünlerinde konuklarla ilgilenen kimse, Konukba?y.

Çö?tür : (Bkz. Co?tar)

D

Da?namak: Kynamak. “Da?nama, ba?yna gelir.”

Da(ng)su?a gitmek: Yapylan i?in acayip kar?ylanmasy ve kabul edilebilir olmamasy. “Annesinin elini öpmek yerine kibar bir ?ekilde sykmasy da(ng)suma gitti. Senin gitmedi mi?”

Daraba : Bahçenin synyrlaryny belirleyen ve etrafyny çeviren parmaklyk. “Bahçeye girerken darabadan atlamy?lar.”

Dasdingil: Gidece?i yere gerekli hazyrly?y yapmadan giden kimse. “Otele dasdingil gelmi?im. Yanymda ne pijamalarym, ne de param var.” “Dasdingil pikni?e gitmi?iz. Aç kaldyk.”

Davgun: 1)Yapty?ynyn cezasyny gene kendisi çeken. “Davgunuma yapmasyn. Y?te böyle olur.” 2) Taun hastaly?y, veba “Davgun bile yapy?maz.”

De?nekçi : Köy dü?ünlerinde dü?ünün önünde ko?an, dü?ün öncüsü.

Depük: Tekme . “Depü?ü yiyince yere serildi.”

Dy?dy?y : 1) Kalbur altyna geçecek kadar küçük pirinç parçalary veya kyryntylary. 2) Uzak akraba. “O mu? Çok uzaktan akraba. Dy?dy?ynyn dy?dy?y.”

Dyrga: Yapylan hiçbir i?ten memnun olmayan, sürekli sorun çykaran ki?i, oyunbozan. “Y?i onun istedi?i gibi yapyn. Gene dyrgalyk yapar, ba?ymyza dert olur.”

Dilçuk: Dilin üzerinde çykan, acyly, beyaz kabarcyklar. “Dilimde dilçuk çykmy?.”

Dilik: Dilinmi? olan, keskin bir aletle ayrylmy? yer ya da ?ey. “Elbise dilik dilik olmu?tu.”

Do?ah : Camyz (Kömü?) türü hayvanlara “dur” anlamyndadyr.

Do(ng)ra: Elin üstünde olu?an kabuklanmy? kir. “Eli do(ng)radan çatlamy?ty”

Dolu Pazary : Kusur pazarlaryndan sonra kurulan pazarlar. (Bkz. Kusur Pazary)

Dombu (Dombi) : 1) Çam a?acyndan yapylan su kaby, Senek. Plastik su bidonlary için de bu kelime kullanylmaktadyr. 2) Çocuklar arasynda çok ?i?man olanlar için kullanylyr. “Bizim dombi geliyor, arkada?lar!”

Durgutmak: Durdurmak “Onu yolda durguttum, nereye gitti?ini sordum.”

Dü?ük: Her gördü?ünü isteyen. “Çok dü?ük bir çocuk”

E

Ebcük : Zurnanyn a?za alynan ve üflenince ses veren kamy?tan yapylmy? parçasy

Eci : Abla, karde? “Aman ecim sen de!”

Ede-Göde: Çocuklar tarafyndan yapylan hem oyun ve hem de ya?mur duasydyr. Çocuklar toplu halde ev ev dola?arak pirinç, ya? ve tuz toplarlar. Topladyklaryny ya pi?irir ya da pi?irttirerek yerler. Bu pilava Ede-Göde pilavy denir.

El atmak: Yardym etmek, tamir etmek “Arabaya bir el atta çaly?tyralym”

Emi : “Tamam my? Unutma!” anlamynda tembih sözü. “Gidersen ona selamymy söyle emi.”

Ersün : Hamurlary kesmeye yarayan, demirden yapylmy?, a?zy geni? bir çe?it spatula.

F

Ferfene: Köylerde insanlaryn bir araya toplanyp kebap yapyp, e?lenmesi.

Fe?el : Daha çok küçük çocuklar için yerinde duramayan yaramaz arsyz ama ayny zamanda sevimli. “Bak ?u fe?ele! Gene ortaly?y kary?tyrmy?.”

Filke: Musluk.

G

Gadak : Karde?, arkada?. “Gada?ym, bu gün ortalarda yoktun.”

Galdyrgav?ak: Çok gev?ek, çok bol “Masa galdyrgav?ak olmu?”

Gapcuk (Kapcyk) : 1) Mysyryn bitkisinin dy?yndaki kabuk. “Mysyry kapcuklaryndan çykaryp, birbirine ba?ladylar.” 2) Ynsanlary a?a?ylamak için kullanylan bir hakaret sözü. “Gapcukluk yapty gene. Sinirlerim bozuldu.”

Gayren : Etkili olmak, sözü geçmek. “Ona gayrenim geçer, beni kyrmaz.”

Gavsa: Gö?üs

Gavsa daralmak: Gö?sü syky?mak, bunalyma girmek. “O küçücük odada gavsam daraldy”

Gav?amak: Gev?emek “Sandalyenin ayakalry iyice gav?ady”

Gavuç: Fytyk çykmasy veya fyty?y çykmy? kimse. “Ahmet gavuç olmu?”

Gavucu çykmak: Fytyk olmak.

Gem: Ekin demetini ba?lamak için kullanylan gene ekinden yapylan ip.

Gy : “Kyz” kelimesinin kysaltylmy? ?eklidir, “Be” ünlemine yakyn bir anlam ifade eder. “Öyle de?il mi gy?”

Gynykmak: Syvy ?eylerde yeteri miktara ula?mak, kanykmak. Genellikle “gynykamamak” ?eklinde olumsuzu kullanylyr. “Yahu o kadar terlemi?im ki; suyu içiyorum, içiyorum gynykamyyorum. Tam be? bardak su içmi?im.”

Godo? : Kendisini üstün gören, kendini eki sanan, kafasy çaly?maya kimse. “Bak! Nasylda godo?lana godo?lana yürüyor.” “Seni böyle byrakyr giderler i?te, akylly godo?!”

Godo?lanmak: Hindi gibi kabaran, kendini di?er insanlardan üstün gören kimsenin hal ve tavyrlary. “Baksana! Godo?lana godo?lana yürüyor.”

Godu: Hindi, ibi.

Gol: Helâ, Tuvalet.

Go?unsamak: Yanyk kokusu olan. “Et sanki go?unsumu?.”

Göde : Kurba?a.

Gögercük (Gövercük) : 1) Ham, olgunla?mamy? meyve 2) Bitkilerin ye?ermi? hali.

Gölbez : Köpek yavrusu. “Gölbez gibi ba?yrdy durdu, susturamadyk.”

Göper : Tarlalarda veya arazide toplanmy? ta?laryn meydana getirdi?i yy?yn.

Görebi : Dikenli çalylary kesmek amacyyla (Bu çalylar özellikle çit yapmakta kullanylyr.) kullanylan ucu e?ritilmi? bir çe?it kesici alet.

Gözlük: Ba?dadi ve Kandil evlerde oca?yn yanynda bulunan küçük raflar.

Gudurak: Lades.

Gunnamak: Kedi için yavrulamak. “Bizim kedi dün gece gunnamy?.”

H

Hapaz: Bir avuç dolusu. “Cebime hapaz hapaz leblebi koydu.”

Harhar : Çok büyük çuval.

Harpuçlamak : Bir ?eyi avuç ve parmaklaryny kullanarak ezmek. “Yeme?i gene harpuçlady.”

Haya (He ya): “Öyle de?il mi?” anlamynda kullanylan bir ünlem. “Geçen gün gene buraya oturmu?tuk. Haya?”

Hayat : Köylerde yaylymdan dönen hayvanlaryn ahyrlaryna girmeden önce dinlendikleri üstü kapaly etrafy açyk yapy.

Heleme : Özelli?ini kaybedecek kadar birbirine kary?my? olan. “Nasyl kaynattyn, yemekteki patlycanla pirinç heleme olmu?.”

Helkek : Helke.

Herkil : Yiyeceklerin muhafaza edilmesinde de kullanylan küçük ambar. "Yumurtalary herkile koymu?tum, oradan alyver.”

Holpak : Geni?, bol. “Bebe?e elbisesi çok holpak geldi.”

Holtan : Çaryklara su ve çamurun syzmasyny önlemek için konulan parça.

Hopan : Yri, çok etli . “Hopan erik mübarek”

Hopur : Acuk denilen a?ysyz, yabani elmanyn dilimlenerek pi?irildikten sonra tiliz çuvalda sykylarak posasyndan ayrylarak yapylan bir çe?it yiyecek.

Hortlu : Küçük ve bakyma muhtaçken annesi ve babasy ölen çocuk. “Ha onlar my? Daha be? günlük iken bir trafik kazasynda hortlu kalmy?lar.”

Höbelen : Ylkbaharda çykan ve yenilebilen bir mantar türü.

Hökümlü olmak : Müdaresiz ve gururlu olmak. “Baksana hökümlü hökümlü yürüyor.”

Höldür höldür : Çok bol. “Bu pantolonu giymem, baksana höldür höldür.”

Höldür hö?ek : Çok bol ve esas ?eklini kaybetmi? olan e?ya. “?u halyya bak! Höldür hö?ek olmu?.”

Hö?eltek:

Hölpüm : Bir yudum. “Bir hölpüm kahve bile vermedi.”

Hü?kü : Süprüntü, çöpe atylacak küçük ?eyler. “Hü?küyü fara?a toplady ve çöp kutusuna yöneldi.”

- I -

Imyrga : Körpe, taze. “Imyrga salataly?y severim.”

Ingyldamak : Kymyldamak, konumundan hafifçe uzakla?mak. “Bu adamy yerinden yngyldatamyyoruz.”

Iryp : Düzenbazlyk, aldatma i?i.

Irypçy : Düzenbaz, aldatycy ki?i. “O, yrypçynyn biridir. Dikkatli ol.”

- Y -

Ybi : Hindi.

Ybik : Kenar, kö?e, uç taraf. “Parma?y kopmu?, sadece derinin ibi?i tutuyordu.”

Yçitmek : Ceviz, fyndyk gibi sert kabuklu meyvelerin içinin çykartylmasy. “Cevizleri içittim mi?”

Ylsinmek (Elsinmek): Yabancylama, yabancy sayma. “Beni hala ilsiniyor.”

Y???! : Acyma ve be?enmeyi ifade eden bir hayret ünlemidir. “Y???! Nasylda acydan kyvranyyor. Yavrucak” “Y???!Bu ne böyle ya! Mükemmel olmu?.”

- K -

Kabran :Ynce tahtalardan bükülerek, silindir biçiminde yapylan kutu. “Bir kabran dolusu ya? aldym.”

Kadymym (Gadunum, oh gadunum, Gadunum Allahym) : Be?enilen ve ho?a giden ?eyler için kullanylan bir ünlemdir. “Oh kadunum! Ayranda bu syca?a iyi gitti.”

Kâha : Kâha tavasy denilen kenary alçak, Geni?çe tavanyn içinde ya?da kyzartylarak yapylan içi bo? hamur i?i. “Canym isterse kâha yerim / Durur durur daha yerim.”

Kak : Elma, armut gibi meyveleri dörde bölünmü? parçalaryndan biri veya Di?er yiyeceklerde parça. “Bir kak elma versene” “Bir kak kuru ekme?i bana çok gördü.”

Kalan : Bitmemi? kysym, artyk. “Kalan i?imize bakalym.”

Kandil : Kalaslary birbirine geçirmek suretiyle yapylan evlerde kullanylan her bir kalas.

Kandil Ev : Kalas Kalaslaryn birbirine geçirilmesiyle kurulan ev.

Karaçanakly : Yemek kaplary ve tabaklary pis olan aileye denir. “Onlar my? Karaçanaklydyrlar.”

Kar?ygeçe : Akarsuyun veya çukurun kar?y tarafy. “Irma?yn kenaryna geldi?im zaman, babamyn beni kar?y geçede bekledi?ini farkettim.”

Kavurga (Gavurga): Mysyryn ate?te patlamy? hali

Kazyk (Gazuk) olmak : Hiçbir yere yaky?mayan, hep ortada kalan için kullanylyr. “O mu? Byrak! Hiçbir i?e yaramaz kazy?yn (Gazu?un) tekidir.”

Kesmük : Burunda kurumu? sert sümük parçasy. “Elinde burnundan çykardy?y kesmü?ü ile oynuyordu.”

Kelik : Tarlalaryn kenarlaryna tarlayy beklemek veya çaly?tyktan sonra dinlenmek için ah?ap malzeme kullanylarak yerden yüksek olarak in?a edilen kullanyly?yna göre bazen üç tarafy da kapaly, bazen sadece çatysy kapaly olarak yapylan baraka.

Ke?en : Çeltik bitkisinin ekilmesinden önce suyla dolu tarlanyn kary?tyryp bulamaç haline getirilmesini sa?layan (Çeltik bu suyun durulmasynda sonra ekilir.) hayvan veya traktörle çekilen a?açtan yapylmy? tarak biçiminde di?li araç.

Ke?en çekmek : Ke?enle çeltik ekilecek tarlayy bulamaç haline getirmek.

Kete : Dü?ünlerde taky dy?ynda getirilen hediyeler. “Dü?ün evine kete götürdün mü?”

Kete Çykarmak : Dü?ünde dü?ün evine götürülen taky dy?yndaki hediyeler.

Kevük : Mutfaklarda kullanylan çatal türü bir alet. Dallary a?a?y çekmek için kullanylan ucu “V” ?eklinde olan sopa.

Kevük kesmek : Donacak kadar ü?ümek. “Dün gece so?uktan kevük kestim.”

Kyryk : E?ek yavrusu.

Kytyrpiyos : Adi, Cimri “Byrak ?u kytyrpiyosu. Bizi onunla u?ra?tyrma”

Kiren : Kyzylcyk a?acy ve meyvasy.

Klem?e:

Konat (Konak): Köylerde dü?üne dy?arydan gelen erkeklere ayrylan evlere dü?ü süresince verilen isim.

Konu?uk : Konu?ma

Koyuk : Ho?, ho?a giden. “Davulun sesi uzaktan koyuk gelir.”

Kovuz

Kölek (Bükelek, Cyz tutmak): Özellikle yaz aylarynda büyükba? hayvanlary ysyrarak onlary rahatsyz eden ve onlardan kolay kolay ayrylmayan irice bir sinek türü. “Ko?!Ynekleri kölek tuttu. Hepsi bir tarafa da?yldy.”

Kömü? : Camyz

Kumpiri : Patates.

Kunnamak ( Bak: Gunnamak)

Kupay : Bir cins av köpe?i

Kuruluk : Mahsulun kurumasy için üstü kapaly, etrafy ehemmiyetsizce çevrili yer.

Kusur Pazary : Bayramlardan sonra kurulan pazar.

Kül Teme?i : Kandil evlerde kül dökmek amacyyla evin arkasynda bulunan pencere.

Küntüre : Akarsularyn topra?y yememesi için yrmak kenarlaryna a?aç dallary ve ta?lar yardymyyla kurulan barikat, set.

Kürük : Burnu kysa insan veya ucu kysa olan e?ya . “Kürük burunlu çocuk.” “Kürük kazma”

Küt : 1) Ucu sivri veya keskin olmayan “Bu byça?yn ucu küt.” 2) Belden a?a?ysy tutmayan kimse. “Küt cemal gene ellerine girdi?i terliklerle yava? yava? sürünerek geliyordu.”

- M -

Mada : Y?tah, yeme iste?i. “Lütfen üsteleme, adam almyyor.”

Me : “Al” anlamynda bir söz. “Me, al kitabyny”

Meh : Evcil eti yenilebilen hayvanlaryn ça?yrylma sözüdür. “Meh, meh... Gel Sarykyz'ym gel.”

Meksetmek : Bekletmek. Birini i?inden alykoymak . “Kusura kalma, seni meksettim.”

Mengül : Bilezik

Myndak : Kedi yavrusu

Motor: Traktör “Motor, neredeyse çocu?u ezip geçecekti”

- O -

Okla?aç : Oklava

Ot kabartan : Küçük taneli zarar vermeyen dolu. Buna ebem bulguru da denir.

- Ö -

Öllü(ng)körü : “ Elinin körü” ifadesinin halk dilinde kullanyly?y “?una bak bana öllü(ng)körü der gibi bakyyor”

Ötegeçe : Akarsuyun veya çukurun kar?y tarafy. “Sen ötegeçede ben bu geçede kalakaldyk.”

- P -

Pezü : Hamur yassya?açta açylmadan önce küçük hamur toplary ?ekline getirilmesi. “Üç pezülük hamur kaldy.”

Py(ng)kylpys : Bulgur ufa?ynyn suda kaynatylarak, içine tuz, so?an ve ya? konularak yapylan bir çe?it yemek.

Pyta : Genellikle beyaz (az da sary ve siyah olarak kullanylan renkleri de mevcuttur) kuma? üzerine siyah renkli basky ile yapylan ve kadynlaryn ba?laryn örtmekte kullandyklary 120'ye 120 örtü.

Pinnik : Kümes. “Tavuklary pinni?e koydum.”

- S -

Sadyr : Hayvan sidi?i. “Sizin dam çok sadyrly.”

Saf : Ahmak, uyu?uk. “A benim saf o?lum”

Sa(ng)sak : Saksa?an

Sarsuk : Hareketleri dengeli olmayan, akyl ve hareket olarak insani dengesini kaybetmi? gibi davranan. “Sarsuk sarsuk yürüyor ve sarsuk sarsuk etrafa bakyyordu”

Sepken : Dolu. “Sepken tarlayy ezmi?, geçmi?.”

Serit Syryk kebaby yapylyrken bir vasytasyyla pi?en etten toplanan ya?.

Seyisana : Bazy köylerde, dü?ünlerde zahire götüren erkek.

Sy?ynamamak : Çok yiyerek rahatsyz olmak . “O kadar çok yemi?im ki sy?ynamyyorum”


Syvatlyk : Köylerde su kenaryna çama?yr yykamak için yapylan etrafy örülü üstü açyk mekan

Sile : Herhangi bir tahyl ölçe?ini fazlaca tahyl ile doldurduktan sonra kenar hizasyndan elle veya bir aletle fazlalyklaryn alynmasydyr. “Biz bu?dayy silme koyaryz.”

Sivrik : Topraktan yeni çykan tahyl ye?illi?i.

Soy?un : Ölünün üzerinden çykarylan giysiler.

Sövelen

Su tutmak : Suyu akarsudan su kanalyna aktarmak veya tarlayy sulamak. “Yary yrma?a su tutmaya gidiyoruz.” “Tarlaya su tuttun mu?”

Sürgeç : 1) Bula?yk yykanyrken kiri çykarmak için kullanylan bez, el bezi 2) Bi?iyi sütle yslamak için kullanylan ucu bezli çubuk.

Süyen : Bahçe veya tarlalaryn etrafyna çakylan sivri kazyk.

- ? -

?ambal: 1) Yuvarlak ve elips ?ekillerinin gerçek ?eklinde olmamasy “?ambal bir daire olmu?” 2) Kafatasynyn simetri?i olmayan kimse.

?ambili

?ellepçi : Yapty?y i?i ba?tan savma yapan, hileli yapan veya hilesini gizleyen kimse için kullanylyr. “O, ?ellepçinin yapty?y sandalyede oturulmaz, ya bozulur, ya da kyrylyr.”

?ibi : Ördek yavrusu.

?ibidik : Aya?a giyilen çok dar ve kysa giysinin görünü?ü. “?ibi (Ördek yavrusu)'nin baca?y gibi” anlamynda kullanylyr.

?ilepe : Yemi? ve tatlylaryn byraktyklary yapy?kansy leke . “Ellerin ?ilepe olmu?, bir yere dokunman onlary yykayalym.”

?i?kin : ?ymaryk, kendini be?enmi? kimse. “O mu? Sakyna! ?i?kinin biridir.”

- T -

Taslyk : Eski ev odalarynda dolabyn yanynda veya tavana yakyn yapylmy? raf ya da raflar.

Tehne : Tenha. “Tehne bir soka?a girmi?tim, çok korkuyordum.”

Teltük : El becerisi iyi olmayan, her ?eyi elinden dü?üren, kyryp, döken. “Teltük teltük hareketleri var.”

Tepecik : Ekin halindeki bu?dayyn yy?yn hali.

Tetmek : Kurumu? bir ?eyin dü?mesi veya asyly olan bir ?eyin yerinden kurtulmasy. “Bir baktym ki, ceket tetmi? yere dü?mü?. Hemen yerden aldym”

Tyrnakçy : Yki ki?iyi birbirine dü?üren

Tyrsmak : Korkudan yapaca?y i?ten vazgeçmek, geri dönmek. “Üzerine yürüyünce nasyl tyrsty, gördün mü?”

Tiliz : Kendir lifinden yapylmy? çuval.

Tiril : Kesin. “Senden tiril söz istiyorum.”

Tiril tiril olmak : Çok ince olmak. “Yufka tiril tiril olmu?.”

Tomo?o : Birinin üzerindeki giysinin katlanarak, buru?uk hale gelmesi. “?u üstündekilere bak! Tomo?o olmu?.”

Toru? : Bir ka?nyyy çekmeyen camyzlara yardym amacyyla getirilen camyzlara verilen ad.

Tuzda?yn olmak : Tuz taneleri kadar küçük parçalara bölünerek da?ylmak. “?ekerlik çocu?un elinden dü?ünce tuzda?yn oluverdi. Her parçasy bir yere da?ylmy?ty..”

- U -

Ustun : Çaty in?aatynda a?yk ady verilen a?açlaryn en üstüne konulan a?yk a?acy.

Uymak : Sata?mak, kavga etmek. “Ama önce o bana uydu.”

- V -

Varivi : Yürü git anlamynda bir kelime. “Varivi. Varivi. Y?ini gör de gel.”

Vidik : Köpek yavrulary bu sözcükle ça?rylyr.

Viriyy (Vriyy): ?a?kynlyk, hayret bildiren bir ünlem . “Viriyy !.. Ba?yma gelene bak.”

- Y -

Yantiri (Yantirik, yantiri?): Yan yan veya bir aya?y kysa olan kimsenin yürüyü?ü. “?una bak! Yantiri yantiri gene bir yerlere gidiyor.”

Yapaz : Boynuzlary arkaya do?ra yatmy? olan büyükba? hayvan

Yanuç : Yengeç.

Yapy?mak : El ile tutmak. “Çuvaly syrtyma koyaca?ym, kenaryndan yapy?yver.”

Yapuklu : Saçy taranamayacak kadar çok kary?my? olan

Yarynsy gün : Bir sonraki gün “Haberi aldy?ymyz günün yarynsy günü yola çyktyk.”

Yarsymak : Ymrenmek, nazar etmeden kendisinin de olsun istemek. “Ne güzel dantel, yarsydym”

Yasla?aç : Üzerin de hamur açylan dört ayakly, yuvarlak yassy tahta, Yasty?aç.

Yazmak : Yaslala?açta hamur açma i?i. “Kyz bu yasla?açta ne güzel hamur yazylyyor.”

Yazym ekme?i : Pi?irilen yufkalaryn kuru olarak muhafaza edilmesi ve tüketilece?i zaman yslanarak yeme?e hazyrlanmasy ?eklinde kullanylan ekmek.

Yedek : Genellikle kahvehanelerde çay suyunu kaynatmakta kullanylan küçük su tanky . “Yedek yava? yava? kaynyyor ve demliklerin yanyndan buharlar çykyyordu.”

Ye?ni?ek : Oldukça hafif, ye?in. “Bu çuval ye?ni?ek. Çocuk bile ta?yr.”

Yelepmek : Bir ?eyin rüzgarda dalgalanmasy. “Çar?af rüzgarda a?a?y yukary yelepiyordu.”

Yeri?mek : Sonradan di?erlerine ula?mak. “Siz gidin ben size yeri?irim.”

Yylankyrkan : Çok cimri kimse. “O yylankyrkanyn biridir.”

Yi?ek (Ye?ni?ek): Hafif “O?lum sen de amma yi?eksin.”

Yiygü : Yenilecek ?eyler.

Yoka : Sy?, derin olmayan. “Suya baktym su çok yokaydy”

Yuvalak : Çelti?i kabu?undan ayyrmak amacyyla harmanlarda kömü?(camyz)lere ba?lanarak çeltik üzerinde gezdirilen büyük ah?ap silindir. ?ekli hamur merdanesine benzer.

- Z -

Zeklenmek : Kar?ysyndaki insanyn sözü ve davrany?y ile alay etmek veya espri yapmak, zevklenmek. “Benimle zekleniyorsunuz. Bir gün ben de sizinle zeklenirim.”

Zymzyk : Yumruk. “Zymzy?yny tepsiye vurunca, sofra devrildi.”

Zyvala : Yufka ekmek açylyrken kesilen bir ekmeklik hamur, pezu

KAYNAK: BOYABAT GAZETESY

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
16. ÖDEMİŞ AĞZINDAN BİRKAÇ SÖZCÜK
Bepbe: Küçük
Çiğin: Sırt, omuz
Çıtır: Kibrit
Acasız: Hemen, çabuk
Eberge: Getir
Elmalıkbaşı: Pervaz
Engücü: Herhalde
Escem: Gayet fazla
Gındırmak: Cilve, naz
Hadandı: Haydi
Imsık: Beceriksiz
Ingıraz: Hasta, düşkün
İreng: Eziyet
Kelbaş: Karnıbahar
Lap: Yaş incir
Mamır: Sağlam, uygun
Öngürüde: Orada
Piron: Yemek çatalı
Siylim: Yemez, içmez
Tinsirmek: Hapşurmak
Yağlık: Mendil
Yalım : Galiba

odemis-bel.tr

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
17. ERMENEK AĞZI / YEREL SÖZCÜKLER
ALAYA: Siyah ve kokulu üzüme verilen ad.

ALAVURT: Kabaktan yapılmış su kabı

ALENGİRLİ: Tutarsız

AKDİMBİT: Beyaz erken olan üzüme verilen ad

ANDIK: Sırtlan

ANDIZ: Ardıç cinsinden, pekmez yapmakta kullanılan bir ağaç

ANĞ: Tarla ve bahçelerde sınır çizgisi

ANKEBUT: Uykuda sıkıntı verdiğine inanılan bir varlık

ANŞIRTMAK: Hissettirmek, duyurmak

ATTIRMAK: At sürmek

AŞENE: Mutfak

AVAİT: Düğünlerde toplanan para ve yiyecek

AVAR: Sebzelerin ekildiği yer

B

BAMBIL: Büyük cins arı

BATBAT: Ördek

BELERTMEK: Gözlerini alabildiğine açmak

BEKEMEK: Kapamak

BEKERE: Makara

BITIRAK: Diken

BİLLİ: Çocukların oyunda kullandığı deynek

BÖĞEMEK: Suyun önünü kapamak

BÖĞENEK: Önü kapalı su

BUĞURSAMAK: Önemsemek

BUĞUZLANMAK: Kinlenmek

BUHARE: Baca

BUNAR: Pınar

BURTAZAN: Fitneci, karıştırıcı

BÜZGÜLÜ: İri taneli, ala-siyah üzüm

C

CIBARMAK: Kabarmak

CILGA: İnce yol, patika

CILGISIZ: Hayırsız

CILLIK: Oyun bozan

CILLIMAK: Oyun bozmak

CILK: Bozuk

CIPKI: İnce sopa

CIRMALAMAK: Tırmalamak

CİDAV: Gözüaçık

CIZBÜZZÜK: Herşeyden incinen

CONCALAZ: Kaygısız

COZUTMAK:Saçmalamak

CULA: Karga

CUNGULDAK: Bir çeşit tahtaravalli

CURRUK: Islak, su gibi

CÜLEPE: Küçük

Ç

ÇAĞ: Evlerde pis suların aktığı çukur

ÇAL: Fundalıklı yer

ÇEĞELİ: Kıl keçi hastalığı

ÇEMBER: Başörtüsü

ÇENET: Bir bütünün iki parçasından biri

ÇENİLEMEK: Çok konuşmak

ÇINGIL: Üzüm salkımının bir parçası

ÇITLIK: Menengiş

ÇİTLEK: Ayçiçeği

ÇİMMEK: Yıkanmak

ÇİNGİL: Küçük bakır kova

ÇİTİL: Ufak, bakırdan yapılmış, yoğurt konan kap

ÇİRLİ: Düğün yemeği

ÇÖDÜRMEK: İşemek

ÇÖĞÜR: Diken

ÇÖĞÜTMEK: Özürlü insanın oturuşu

ÇÖKÜR: Küçük kazma

ÇÖLTE: Küçük kazma

ÇÖMÜŞMEK: Diz üstü oturmak

D

DAFLAMAK, DAYFALMAK: Sıkılmak

DAMKALDIRAN: Sırtlan

DEBİT: Kızıl üzüm

DEĞİRMİ: Bir en ve uzunluğun iki katı

DEPME: Kıldan dokunan pantalon

DEVRAMBER: Ayçiçeği

DIKIM: Lokma

DINILAMAK: Kendinden geçip uyumak

DİNELMEK: Ayakta durmak

DİNGİLDEMEK: Hoplamak, zıplamak

DİNİZ: Sakin

DUTTURMAK: İşemek

DUTU: Kız evinden oğlan evine götürülen, içinde altın ve lokum bulunan bohça

DUVAK: Üşütme ile ilgili hastalıklarda kullanılan tuğla

E

EGEL: Getir

EĞE: Karın boşluğu

ELGANEM: Uysal, elinden iş gelmeyen, koyun gibi

EMSİZ: Beceriksiz

ENDEĞİRDE: Hemen orada

EPELEME: Serpme

ESEBALI: Dayanıklı üzüm

ESİRANI: Hamur ayırmakta kullanılan, ucu geniş demir

F

FAŞALAKLI: Ortalığı velveleye veren

FELİK: Manevela demiri

FENİLEMEK: Şaşırmak

FENİKMEK: Başı dönmek

FICITMAK: Atmak

FIŞKI: Hayvan pisliği

FIYMAK: Kaçmak

FİRASETLİ: Düşünceli

FİREK: Domates

FİŞKELE: Salyangoz

FİŞLEMEK: Tanelere ayırmak

FOŞALMAK: Boşalmak

G

GALGUDURUM: Karmakarışık

GAFAKOÇANI: Nüfus cüzdanı

GARAGASPANE: Açıkça

GATIR: Topaç

GAVARA: Bal peteği

GAVLAMAK: Kabarmak, esas parçadan ayrılmak

GAVUK: İşlenen iplik

GAYKILMAK: Bir tarafa yatmak

GAYMAK: Yığmak

GEÇİNCEME: Geçinme

GELİNCE: Kaynana

GELLABA: Yenge

GEN: Hiç sürülmemiş arazi, otlak

GERİ: Büyük çuval

GEYREK: Korkuluk

GEYSİ: Giysi

GEYSUNAK: Genel çamaşır yıkanan yer

GIĞALAK: Koyun, keçi pisliği

GINCIFIRLI: Süslü

GIVIZ: Buğdayın işlenemeyen, işe yaramayan kısmı

GIYADE: Hafif aralık

GIYNAŞ: Gözü kapalı olan

GİYREK: Korkuluk

GOMA: Durma

GORA: Anahtar

GOSBATAR: Son derece kendine güvenli

GÖCER: Tarlada, kenarda çalışan işçi.Çoban

GÖMBELEK: Kelebek

GÖTCEK: Tahtadan yapılmış oturak

GÖVLEK: Tahta kova

GÖZ: Çürük

GÖZER: İri gözenekli kalbur

GUBARMAK: Gururlanmak, kibirlenmek

GUBUZ: Yüksekten atan, palavracı

GUMPİR: Patates

GUNNAMAK: Doğurmak

GURTLANMAK: Kıskanmak

GUŞANE: İki kulplu tencere

GUYNU: İçinden pazarlıklı

GÜCÜMEK: Beceriksiz

GÜMEN: Deneme

GÜNSÜ: Pekmezlik üzüm

H

HALAZ: Alev

HALBÜSEM: Halbuki

HAKIYETSİZ: Kıymet bilmez

HARAR: Büyük çuval

HARENİ: Küçük kazan

HAYIFLANMAK: Üzülmek, sıkıntılanmak

HAYLULU: Serseri

HAYTA: Yaramaz

HAYU: Bir çeşit ünlem

HECALET: Çekinme

HELKE: Kova

HINAZAR: Kötü düşünen

HIRTLAK: Olmamış kavun

HİNDİ: Şimdi

HORA: Ora

HOYUNU: Bundan böyle

HÜLLİYET: Mücevher

HÜMERMEK: Kabarmak, yiğitlik gösterisinde bulunmak

HÜRRİYET: Beyaz başörtüsü

I

ICCAK: Hamam

IĞALAMA: Yavaş hareket etme

IĞIRAĞIR: Lafe geveleme

IMZIMAK: Tadı kaçmak

INCIK: Fazla hassas





İ

İĞSİ: Ucu yanmış odun

İHİCİK: İşte

İLİBİCCE: Yemeği pişirilen, genellikle yol kenarlarında yetişen dikenli bir bitki

İNEZ: Az

İNİ: Gelinin kocasının erkek kardeşine verdiği isim

İRİŞKİ: Sucuk içi

İSBİTİREN: Çabuk dökülen, ince kabuklu üzüm

İŞDANACIK: İşte

İŞKİLLİ: Kuşkulu

K

KAKLIK: Kaya oluklarında biriken su

KELETE: Uyuz

KELEŞ: Güzel

KEMRE: Tabaka, kat

KEPİR: Gözü kapalı

KESAT: Az

KIRI: Eşek yavrusu

KİTİMEK: İşini bitirmek, öldürmek

KÖFTİ: Pekmezle yapılan tatlı

KÖMBE: Fırın ekmeği

KÖSEMOR: Gelişmemiş buğday tanesi

KÖSÜLMEK: Yayılmak

KÜLÇE: Fırın ekmeği

KÜNCÜ: Susam

KÜSKÜ: Sürgü

KÜSSÜK: Sürgü

K

LİNGİRDEMEK: Sallanmak

LORU: Obur

M

MAYALI: Tandırda pişirilen bir çeşit ekmek

MALAMAT: Etrafa yaymak

MARDAVAL: Deli üzüm

MAYIŞMAK: Uyuşuk olma

MEH: Buyur, anlamında bir söz

MEYANE: Yağda kavrulan un

MEYMENE MESMENE: Açıkça

MIRRIK: Surat

MISIRGA: Hindi

MISMIL: İyi

MIYMINTI: Yapışkan, hoşlanılmayan kimse

MİLİZ: Arı

MUCUDU: Uyuz

MÜDARESİZ: Hiç kimseye ihtiyacı olmayan

MÜZEVİR: Laf getirip götüren

N

NATIRA: Bünye

O-Ö

OLÇUMLU: Kendini beğenmiş

OTBELİ: Ateş küreği

ÖDÜSITMAK: Çok korkmak

ÖRÜDURMAK: Ayağa kalkmak, hazır olmak

ÖTEĞEN: Önceki gün

ÖTÜREK: İshal





P-R

PARÇ: Su bardağı

PATAK: Dayak

PİNÇİK: Küçük parça

PORTMAK: Ürkmek

POYTURMAK: Ürkmek

PÜRÇ: Çok sayıda uç

RAFIK: Arkadaş, dost

S-Ş

SADALAMAK: Ne söylediğini bilmemek

SAFA: Su bardağı

SATLICAN: Karın ağrısı hastalığı

SAYADİNBİT: Az sulu kuruzüm

SANAKA: Örnek verme

SEĞİRTMEK: Koşmak

SEKALTI: Salon

SENDEFİ: Ahmak

SENİT: Hamur tahtası

SEYİM: Hisse

SINDI: Makas

SINIK: Kemik

SINIKÇI: Kırık-çıkıkla uğraşan kişi

SIRACALI: Öfkeli

SIRSIL: Yapışkan

SITKISIYYIRMAK: Ümit kesmek

SIYGIÇ: Kemikli kavrulmuş et

SİĞECEN: İçinden pazarlıklı

SİTİL: Yoğurt konulan bakır kap

SİNGİL: Uyuşuk

SOBUTSUZ: Sebatsız

SOMAT: Sofrabezi

SÖDELEMEK: Derlenip, toparlanmak

SÜMEYE: Boşuna

ŞALGACI: Gereksiz, boş

ŞEPİT: Yufka ekmeği

ŞEPİLDEK: Etin iyi olmayan kısmı

ŞERPENEK: Gevşek

ŞIRAHNA: Üzüm çiğnenen yer

ŞIRKIT: Göz çapağı

ŞİNİK: Buğday ölçeği

ŞİRNEMEK: Karşı gelmek

ŞİRPİK: Göz çapağı

T

TAFRA: Sinir

TANLAMAK: Alay etmek

TAPAN: Su içmek için oyulan ağaç

TAPTUP: Mayasız ekmek

TELLİK: Takke

TEM: Şeytan çarpığı

TEYİN: Sincap

TEZİLEMEK: Yolunu kaybetmek

TIKI: Yayık

TOKAT: Bakır yoğurt kabı

TOKUÇ: Ağaçtan yapılan, çamaşır yıkamakta kullanılan araç

TUNCUKMAN: Garip hareketlerde bulunan

TUNUŞMAK: Kaybolmak, yerinden ayrılmak





U-Ü

URUP: Bir ölçü aleti. Havayinin dörtte biri

ÜĞÜTLEMEK: Ayıklamak, ayırmak

ÜLÜBÜ: Fasulye

V

VADIL: Salak

Y

YAFTA: Kurra ile bölüşmek

YAĞIR: Kirli

YAĞLIK: Büyük mendil

YAĞRIK: Kirli

YANFİRİ: Yanyan

YANNIK: Tuluk

YERLİ: Tamamen

YİRKELEŞMEK: Kötülüğüne uğraşmak

YOĞŞUMAK: Usanmak

YOYMAK: İsraf etmek

YUNMAK: Yıkanmak

Z

ZAHIM: İltihap

ZAMBIR: Büyükarı

ZERLETMEK: Eşek anırtmak

ZIRINCIK: Tadı kaçmak

ZIYLAK: Kaygan

Kaynak: Ermenek Lisesi www.ermeneklisesi.k12.tr

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
18. KELKİT AĞZI YEREL SÖZLER
Abu :Bu
Ahbun :Hayvan gübresi
Ahırı :Sonuçta
Alaf :Ot,saman
Aluç :Yabani dağ meyvesi
Anik :Ekşimemiş hamur kurutulmuş yoğurt
Abrul :Nisan ayı
Arustag :Tavan
Aşuğ:Hayvanların incik kemiği
Atlet :Fanila
Avara :Kasım ayı
Ayahlaran :Ayaklarına kapanayım
Ayam :Hava
Baca :Evin tavanı
Bardabaş :Boş gezen
Baytar:Veteriner
Bellemek:Kazmak,sökmek,aktarmak
Besleme :Evlatlık
Bibi :Hala
Bicimcik :Bir parça
Bıldır :Geçmiş yıl
Bipırtik :Bir parça
Bitike :Bir parça
Bogursek:İneklerin çiftleşme dönemi
Bostan:Sebze ekilen tarla
Boynuk :Boynu eğri
Bügelek:Hayvanların sineklerin ısırmasıyla sürüden ayrılıp kaçması
Burç :Ağacın ince dalları
Buymak :Üşümek
Cağ :Örgü yapılan demir çubuk
Çalhama :Ayran
Camuş : Manda
Çaput :Bez parçası
Çar :Çarşaf
Çebiç:Bir yaşını aşmış keçi
Cecim :Bir çeşit kilim
Çedene :Küçük kurut
Ceğet :Eylül ayı
Çevirme:Sürünün konulduğu etrafı çitle çevrili yer
Çevirmek:Dişi büyükbaş hayvanların erkeklerle çiftleştirilmesi
Cıbıl :Yoksul
Cıbız : Kel
Cıcık :Yeni
Çiğit :Çekirdek
Cılbırı :Bir çeşit çorba
Cılı :Zayıf
Cıllıp :Fazla (yağ)
Cimcikleme :Çimdik atma
Çimmek :Yıkanmak
Cıngıl :Çan
Cırbıt: Çapak
Cırıt atmak :Koşarak uzaklaşmak
Cırnak :Tırnak
Çırpmak:Yünleri döverek yumuşatmak
Cıt :Uç,kenar
Çit :Yazma
Cücük :Civciv
Culluk :Hindi
Dadah :Çocuk yemeği
Davar :Koyun sürüsü
Davun:Ağu
Dayak:Kağnı arabasının önünü kaldırmaya yarayan destek
Deg:Şeker pancarı
Dehre :Küçük balta
Dek :Şeker pancarı
Densiz :Usulüne göre davranmayan
Deyha :İşte orada
Deynek :Odun çubuk
Didmek :Karıştırmak,yünü gevşetip açmak
Dınmak :Koşmak
Doluhmak :Ağlayacak duruma gelmek
Düğe Very Happyoğurmamış inek
Düğlemek :İliklemek
Ecük cücük :Çoluk çocuk
Eğiş :Hamur kesme aleti,
Eke :Çok bilen,çok konuşan
Elalem:Başkaları
Elbezi Razzeçete olarak kullanılan bez
Ellalem :Allaha alem,belkide
Emel: :İshal
Emelli :Güçlü,kuvvetli
Emi:Amca
Emice :Dost,arkadaş
Erfene :Masrafları ortak paylaşılan ziyafet
Eşgere :Aşık,âşikar
Esvap :Çamaşır
Evermek :Evlendirmek
Farşa :Edepsiz kadın
Ferik :Küçük tavuk
Fetir :Yufka
Fınfırik :Çocuk oyuncağı,topaç
Fışkı :Hayvan gübresi
Foturaf :Fotoğraf
Gada :Büyük ağabey
Gadanı alsın:
Gagur:Su taşımak için kullanılan alet.
Galdangala:Çocukların atlayarak oynadıkları oyun
Garsuk :Karın etleri
Gavar :Su arkından tarlaya açılan ağız
Gavut :Unun kavrulmuş hali
Gaybana: Lanet olası
Gayser :Parça,kısım
Gelberi:Fırında közleri çekmye yarayan alet
Gendüme :Dibekte dövülmüş buğday
Gezgere:Dört kollu yük taşınan tahta alet
Gıcıt :Küçük öküz arabası
Gıdik :Oğlak
Gıdılıç :Serçe parmağı
Gıgırt :Kancalı odun,omuzluk
Gılevlemek :Bileylemek
Gılla :Gelincik çiçeği
Gındırlamak :Yuvarlamak
Gınıhmak :Arzulamak
Gırgıt :Cimri
Gırnap :Küçük ip
Gıyılı :Tepsi
Gızdık:Dizle vurma
Gızırik :Kızarmış
Gızıt:Kalın sopa
Gobal Very Happyeğnek
Gobça Very Happyüğme
Goç :Ekim ayı
Gocik :Mont
Gocuk-kaban
God :Ölçü birimi
Göğermek:Yaprak:solmak ,Çökelik: yeşermek
Gogles :Salyangoz
Gollik :Kısa
Golot :Yağlı kete
Gön :Deri
Gorbagor :Sütü bozuk
Göresmek :Özlemek
Goşgoz :Tarla yemişi
Göze:Su kaynağı
Gücük :Şubat ayı
Gudik,guduk :Köpek
Gugul :Başlık,bere
Güğüm :Bakır su kabı
Güllap :Menteşe
Gumbuz :Yumruk
Gurut :Piramit şeklinde
Guşgana-tencere
Guzzik :Kambur
Halastar :Bakır kova
Halbuysam :Halbuki
Haltek :Gevşek
Harer :Çuval
Hark:Su yolu
Haşa : Büyük çuval
Haşıl :Yerel bir yemek
Hayat :Hol
Haylaz:Yaramaz
Hedik:Pişirilmiş buğday
Helke :Kova
Herk :Sürülmüş,ekilmemiş tarla
Herslenmek:Kızmak
Hevlek :Tarlanın küçük kısımlara ayrılması
Hıdırgen :Yerinde duramayan
Hıllik :Eski
Hınık:Tahıl ölçü birimi aleti
Hırtlik : Bol,çok(boğaz)
Hızan:Köpeklerin çiftleşme zamanı
Hök :Ağır
Höllük :Isıtılıp bebeklerın altına konulan toprak Hörelenmek :Sinirlenip karşı gelmek
Horik :Baca
Hotelek :Gırtlak çıkıntısı
Hozan :Biçilmiş tarla
İg : Yün eğirme aleti
İki cannı :Gebe
İşmar :İşaret
İstikan :Çay bardağı
İt dirseği :Arpacık
Kahmut :Tarla yemişi
Kal :Olgunlaşmamış
Kalik :Ayakkabı
Karakış :Aralık ayı
Kartol :Patates
Katık :Ayran
Kavurga :Kavrulmuş buğday
Kayğı:Kızak
Kelem :Lahana
Kelle:Kafa,baş
Kem:Çayır otundan yapılmış sap bağı,
Kepenek:Kelebek
Kerhiz: Su yolu
Kersen :Kurut ezilen tahta leğen
Kertik-çentik
Kesilim :Güzelim
Kete: Ekmek
Keyveni :Becerikli (daha çok kadın)
Kındır:İdare lambası
Kip :Sağlam
Kiraz :Haziran
Kırtik :Küçülmüş parça sabun
Kızırik :Çok yanmış
Kopçik :Sap kısım
Köstüre :Bıçak,nacak gibi aletleri bileme taşı
Koz :Kuzu barınağı
Közmek:Samanlıkta açılan pencere
Külek :İçine yağ konulan tahta kap
Kurik :Tay Kuz :Kuzey
Kurna:Musluk
Kurun:
Kurun :Hayvanların su içtiği ve aynı zamanda tahıl yıkanan çeşme
Kuşt: Şişlik
Lavaş:
Lazut:Mısır
Lepüstek :Yassı,düz
Loğ :Bacalardaki toprağı sıkıştıran silindir taş
Lök:Ağır
Löşö:İri,büyük
Lülük :İbriklerin su akıtılan kısmı
Mabeyn :Salon
Mal :Büyükbaş hayvanlar için kullanılır
Mangur :Hayvanların boynuna takılan ağaçtan yular
Manzilik :İnce bulgur
Martaval:Abartmak
Masta :Büyük değnek
May :Sığıra sesleniş
Megel :Çapa yapılan alet
Merek :Samanlık
Mertek :Kalın ve uzun ağaç
Meşebe :Su kabı
Mıh :Çivi
Mile:Bilye,gülle
Miltan :Gömlek
Mırdar:Ölen hayvan
Möhkem :Kip,sağlam
Motor :Traktör
Musmar : Büyük çivi
Nahır :Sürü
Öllemek :Çocuğu uyutmak
Omaç :Fındıklı çorba
Pağla :Fasulye
Pahar :Çeşme
Palut:Palamut
Parduç :Fırın sileceği
Parlım :Bari
Part :Buğday yığını
Partal :Abartı
Peke :Oturulan alçak kaldırım
Peşkir :El havlusu
Pestik :Hizmetkar
Peytambal :Tembel
Pin :Kümes
Pir :Odun dalı
Pisik :Kedi
Poşo :Gezgin,göçmen
Pürçüklü:Havuç
Sahoyluk:Ahır süpürgesi
Seğirtmek:Koşmak
Şeremet:Yaramaz,haylaz
Sermek:Açmak,yaymak,asmak
SırıkVery Happyüz ve uzun ağaç dalı
Siron :Yufkadan yapılmış bir çeşit yemek
Şişek:Erkek toklu 1 yasını gecmıs
Sitil :Küçük yoğurt kabı
Sıvarmak:Sulamak
Siyam :Karış
Şoğurt :Salya
Soharıç:Yemeklere
Şor :Çok tuzlu
Şoşartmak :Abartmak
Söve :Kapı penceresi
Soyha :Kötü,işe yaramaz
Suluğ :Eski evlerde yıkanılan yer
sünepe-üşengeç-eringeç
Süpürtmek :Kovalamak
Sürgüç :Yerleri silmeye yarayan bez
Şurt:Üzerine küp konulan toprak kaldırım.
Sütlü :Sütlaç
Tar :Tavuk tüneği
Tebelleş:Bela
Tekmük :Tekne
Tekne:Hamur yoğrulan tahta kap
Tentene:Dantel
Terek :Raf
Teşt :Leğen
Tevür :Türlü
Tezek:Yakacak hayvan dışkısı
Tike :Bir parça,azıcık
Tırhıç :Çit kapısı
Tize,tiyeze :Teyze
Toğlu:Bir yaşını doldurmuş koyun
Tuluk :Yayık
Tuman:Bayan pantalonu
Tump :Tarlaları ayıran tümsek
Tünemek:Tavukların uyuması
Tutak:Sıcak kazanların kulplarından tutmaya yarayan bez parçası
Uşak:Çocuk
Üstencelik :Üstelik Yamsulamak:Taklit etmek
Van :Hitap şekli Pahıl:Kıskanç
Vez: Sivrisinek
Yaba-dirgen-çatal
Yamalık:Eski elbise yırtıklarını kapatan bez parçası
Yellin:Çabuk,hızlı
Yemlik:Tarlalarda toplanıp yenen yeşil ot
Yeylik:Hafif
Yerişmek:Olgunlaşmak
Yığın:On beş bağdan oluşan ekin öbeği
Yıngırlama :Yuvarlama
Yöreme Very Happyeğirmende biriken un kalıntısı
Yük:Yatakların konuldugu yer
Yunmak:Yıkanmak
Zehlenmek :Alay etmek
Zemheri :Ocak ayı
Zibil :Çöp
Zırza :Kilit

KAYNAK: www.kelkit.org

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
19. DENİZLİ / ÇAL AĞZINDAN BİRKAÇ SÖZ

İMİRSEÇİK :Yavaşça

İNE :Hayret Nidası

SORKUŞALIM :Beraber tutalım

KANAT :Merdiven

GAYMA :Para

ÖNGÜRE :Orada

KALDIRIM :Kasnak

GİREY :Pazar

IŞIKLI :Çarşamba

EYNE :Perşembe

ESKİ :Çamaşır

ESKİ YÜDÜM :Çamaşır yıkadım

KİRLİK :Gömlek

DOLAK :Atkı

YAĞLIK :Mendil

BABUÇ :Ayakkabı

ŞİBİDİK :Terlik

MENDİL YAZ :Sofrayı Kur

BAKIR :Kova

HANAY :Yüksek Ev

YALIM :Galiba, herhalde

HİNDİ :Tülbent

SEVELİM :Mani

YOLAK :Küçük su yolu

ZIRAVIT :Uzun

İSSİ :Sıcak

ISIRAN :Hamur kesmeye yarayan araç

İSPİRTE :Kibrit

BODİYE :Önlük

ANANAT :Deste almaya yarayan araç

SEYİRT :Koş

ÇENTEK :Oyma

FIYDIRMAK :Atmak

SINDI :Makas

DAM :Hayvan barınağı

BUYDUM :Üşüdüm

İLLA :Muhakkak

EBE :Büyük anne

EBCİM :Eli işe yatkın

EDİK :Çizme

ÖDEK :Korkak

ERİŞ :Ham iplik

ÖRÜK :Hayvanları çayıra bağlayan ip, saç örgüsü

MOZU :Domuz yavrusu

ESİ :Ucu yanmış odun

EH :Evet

ENİKSİZ :Lüzumsuz

MIRIK :Neşe, keyif

NAHA :Yarı aşağılama

www.cal.gov.tr

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
Ordu-Giresun yöresinde kullanılan bazı kelimeler
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 21 Arl 2004
Bildiriler: 101
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Merhaba,
Ordu-Giresun yöresinde kullanılan bazı kelimeleri sizlerle paylaşmak istiyorum.

Cibban: Alkış
Cibban çalmak : Alkışlamak

(Bundan sonraki kelimeler daha çok fındık ile ilgilidir.)

Çotanak: Olgunlaşmış bir kaç fındığın bir aradaki durumu
Dozillik: Fındıktan yapılan oyuncak. Fındığın tepesine kibrit çöpü saplanır ve topaç gibi çevrilerek oynanırmış.
Fındık ocağı: Dörtbeş fındık ağacının birlikte olduğu yer
Gıdık: Fındık toplamak için küçük sepet
Goruk: İçi boş fındık
Harar : Büyük fındık sepeti
Harman: Fındıkların toplandığı ve yığın yapıldığı yer. Evin hemen yanında ya da önünde olabilir. Başka yörelerde avlu da dendiğini duydum.
Pürçek: Fındık salkımı
Püs: Fındık dallarında çiçeklerin üst üste toplanmış durumdaki görüntüsü
Sürgün: Fındık dalının dibindeki körpe fidan
Şelek: Harerle gıdık arası büyüklükte sepet

Saygılarımla,
Kullanıcı kimliğini gösterE.S. tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Mersin'den...
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 22 Nis 2006
Bildiriler: 274
Şehir: Adana
Alıntıyla Cevap Gönder
Dölek: kuytu; çukur.
Dulup: Dokumacılıkta eğrilecek pamuk ya da yünün yayla atıldıktan sonra tomar haline getirilmesi. (Duran ABACI)
Gamaz: şeytan düğünü, hortum, hava girdabı
K/g/umuş: sıcaklarda, özellikle sulak yerlerde kum gibi, sayıca çoğ+ur+ak(çoklaşmış; çok) akşamları ortaya çıkan sinek(ler).
Kel: Çirkin, kötü
_ olmak=kelleşmek: kötüleşmek; hasta olmak; tuhaf olmak
Keleş: güzel
Öv(ğ)ez: Genelde atlarda olmak üzere hayvanlarda görülen asalak sinek.
Ölçermek: Etkisi azalan ataşı, güçlendirmek için, odunla beslemek. Ör: Ataşı (ocağı/ocağın altını)ölçer de geçip gitmesin.
Yarga: bölük, parti. (D. ABACI)
Yarma: Dağın, toprağın insan eliyle açılması; ikiye ayrılması
Yatmak(süreklilik bildiren yardımcı kılgı(fiil)) : Endele (öyle/o şekilde) ne bakıp yatı(a)r bilmem ki!
Yumuş: emir
_ buyurmak: emir vermek
Kullanıcı kimliğini gösterkekmeg_er tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 26 Eyl 2005
Bildiriler: 408
Şehir: KAYSERİ
Alıntıyla Cevap Gönder
20. VEZYRKÖPRÜ A?ZINDAN DERLENEN SÖZCÜKLER
Vezirköprü A?zyndan Sözcükler Derleyen Hayrettin YVGYN
Kadynge : Ustanyn hanym
suyun döküldü?ü yer.Sava?yn uç kysmy.
Kargaburnu : Demircilikte kullanylan bir alet.
Döngel : Mu?mula
Katyk : Süzme yo?urt
Döklüm : Döküntü
Kaypak :Hamurdan yapylan bir yiyecek ady
Dümbelak : Dümbelek
Kepçük : Çirkin
Ellaam : Herhalde
Kelem : Lahana
Emme : Hala
Kesmük:Elma, armut gibi meyvalaryn yendik-
Enak : Bilye
ten sonraki arty?y, E?elek
Emik : Köpek
Küsüre:Büyük bile?i ta?y. Kolla çevrilir.
Fy?ky : Çöp
Kiren : Kyzylcyk
Küt iskemle :Küçük ve özel olarak yapylmy?
?ina :Demir çember
bir oturak iskemle
?ib?ib : Hyzly hyzly
La?an : Le?en
?ire : ?yra
Makat : Tahta kerevet
?ilepe : Tatlydan dolayy yapy? yapy? olma
Mandal : Kapy Kolu
Acuk : Ek?i Da? elmasy
Gada?ym : Karde?im
Afur : Ahyr
Gingil : Horoz ibi?i
Alaf : Vücut ate?i, öfke
Gayfalty: Kahvalty
Alentirik: Elektirik
Gyrnata : Klarnet
Algun :Kanalizazyon
Gyrba : Kurba?a
Amel : Yshal
Güyo : Güveyi , Damat
Anadut : Sap atmaya yarayan üç çatally araç.
Gyrnata : Klarnet
Anduk : Aptal, Ahmak
Güdük : Kysa
Aralyk : Sokak
Gö? : Gökyüzü, Mavi
A?ene : Mutfak
Gysyruk : Delik, Aralyk
Ba?arsuk : Ba?yrsak
Gölbez : Köpek Yavrusu
Baldyrcan : Patlican
Gölük :E?ek
Bazlanbaç : Saçda pi?irilen ekmek
Gövermek : Gök rengi haline gelmek
Bi?i : Ya?da pi?irilmi? Hamur ekmek
Tahtambeç :Evlerde iskele balkon, çykma
Marsuk : Henüz tam anlamyyla yanmamy? kömür.
Tükmük: Tükürük
Mida : Mide
Varu : Varyr
Namazlo : Namazlyk
Vyy : Vay
Nanin : Nalyn
Yany : De?il mi?
Nodul : Ucuna demir çivi çakylmy? övendere
Yanim: Ye?enim
Oklo : Oklava
Yan?ama: Dyrdyr etmek, Çenelemek
Ö?endere : Hayvanlary sürmeye yarayan çobanlaryn
Yansulamak: Yanly?yny bulmak
ve çiftcilerin kullandy?y uzun sopa
Çötle : Çe?me lülesi Yarnym syra : Arkam syra
Örsün : Hamur kesme aracy
Yasduk : Yastyk
Ötürak : ishal
Yav?uk : Bit yavrusu
Öyükmek : Batmak
Yolu : Çar?amba
Gunnamak: Yavrulamak
Bocut : Kütükten yapylmy? testi
Gusmuk : Kusmak
Bun : Bunalty
Guymak : Koymak
Cara : Sigara
Gödek : Saklanbaç oyununda Söbeleyemeyen
Cyk : Hayyr, yok anlamyna çykarylan ses
Günücü : Kyskanç
Cimcik :Bir hamur yeme?i ady.
Gümballa : Yatmak
Cula : Karga
Harar : Geni? Çuval Taslama: Övünme
Maymun : Topaç
Toktok : Ynce bulgurdan yapylan pilav
Mazah yeri :E?lence yeri
Tomafil : Otomobil
Motur : Traktör
Tosba : Kaplumba?a
Mekük : Mekik
Töktök: Hindi
Myhlama : Bir yemek çe?idine verilen ad.
Tumman : Don
Mumbar : Ba?yrsak
Çeyle : Moloz, enkaz
Hayva : Ayva
Çimin :Sivri sinek cins.den ufak sineklere verilen ad.
Habar : Haber Halbur : Bu?day elemeye yarayan elekten
Çapula : Ayakkaby
gözenekleri geni? elek.
Cücük : Civciv
Pançak : Pençe
Yüzüm Güylü : Yüz üstü
Penak : Pençeredeki çevreler
Zahir : Her halde
Pytpyt : Yuvarlak köy ekme?i, pytyl da denir.
Za?ar : Köpek
Pyrty : Basma, ve Benzeri satylan bez
Pin : Kümes
Zavrak : Meyve ve sebzelerin henüz
Pöhrenk : Lagymlara dö?enen toprak su büzü
olmamy? ?ekli, hyyar,salatalyk
Püsürgeç : Saç üzerinde ekmek ve yufka
Zuvalamak: Hamuru Yuvarlak hale
çevirmeye yarayan tahtadan yapylmy? araç.
getirmek.Bu hamura zuvala denir
Saku: Ceket .
Savak : De?irmen olu?u
Zibidi : Parasyz
Sile : Gön kazyndyktan sonra derinin gömüldü?ü yer
Zilli : Oynak
Sindik:Pire yavrusu
Zybyn : Yç Gömle?i
Soku : Bu?dayyn yada bulgurun dövüldü?ü içi çukur büyük ta?
Sürgüç : Bula?yk bezi
Horuz : Horoz
Çötür: Kysa boylu
Hevüç : Havuç Hosul : Mysyryn suda pi?mi?i
Çokmak : Havlamak
Hörpük : Helvanyn ke?i
Çostik : Hayvan boynuzu ile oy.nan bir çocuk oyunu.
I?yklyk : Pençere
Daku : Taky, Hediye
Ydare lambasy : Küçük gaz lambasy
Dansuklamak : Alay etmek
Ylimon : Limon
Dapçuk : Ta?kyn, ?ymaryk
Ylistir : Kevgir
Deri günü : Pazartesi
Ylk duba : Ylk defa
Dingil Dombalak : Tepe takla
Ynge : Yenge
Di?ö?ü : Kösüre ta?laryny di?leyen çekiç
Yskembi : Yskemle
Doguzluk : Fysyn ady da verilir.De?rimende
Çimmek : Yykynmak
Havf : Çe?menin önündeki oluk
Çyky : Ufak bohça
Havruz : Lazymlyk, hacet kaby
Çytma : Kapuska
Havuç : Ö?ütülmü? çam kabu?u. Bundan
Çytmuk : Çitlenbik
elvan rengi boya yapylyr.
Çö?dürün çü? :Tahterevalli
Haydos : Çalgycy
Çördük : Küçük bir armut çe?idi





21. Elbistan Yöresinde Kullanylan Kelimelerden Bazylary:
Aananmak
Aba
Acer
Acyk
Ahraz
Allef
Anadut
Arystak
Asbab
A?hane
A?lanyk
Bazlama
Byldyr
Bylh
Bibi
Bider
Börk
Börtlenmek
Cibilhönük
Celfin
Cerek
Cy?yndyryk
Cyvyk
Cibelmek
Cinnik
Cip
Çulfa
Çaa
Çalkama
Çarkyt
Çebi?
Çemkirmek
Çemremek
Çer
Çevirme
Çevirme
Çykla
Çyngy
Çi?in
Çi?rimek
Çimmek
Çipil
Çirpi
Çit
Çitil
Çoor
Çöpel çöp
Dahra
Dairmi
Damyzlyk
Debiyak
Deleme
Dybyk
Dydysynyn dydysy
Dymlyk
Dymsyma
Dipcin
Don
Dölek
Duluk
Ede
Elleham
Emlik
Emmi
Emzik
Enecek
Eke toka
E?ik
Evran
Eymenmek
Filkete
Fingirdemek
Firik
Fol
Galiyen
Gambak
Garsamba
Garsambaç
Gaslek
Geçgere
Gydyk
Goska
Goddü?
Göbelek
Gubar
Gunlamak
Gu?gana
Habbap
Hatize
Hayma
Hazyndamy
Hecik
Hedik
Hefek
Herif
Hedif
Hezen
Hymsyma
Hynaza
Hy?namak
Hyzma
Him
Horsunmak
Humsuz
Ybik
Yla
Irgalamak
Ytaa
Ivyr zyvyr
Kane
Karemet
Keçik
Keh
Kemçik
Kenef
Kertik
Keriklik
Kyran
Kysmyk
Kirkit
Kirtik
Ki?iflemek
Koyak
Köynek
Kuzlamak
Künde
Lavgyya almak
Liflemek
Loo
Maa
Maada
Malamat
Meret
Meses
Me?in
Myk
Musandara
Müzmahal
Nacak
Namty
Ni?an
Oflaz
Omaç
O?artmak
Öflez
Ökünmek
Örtme
Örü
Öteberi
Pahyl
Pe?kyr
Peh
Pyrty
Pinnik
Pisik
Pisik omacy
Portma
Pöhrek
Pus
Pür
Sahtiyen
Sarat
Saasy
Satyr
Synamak
Syndy
Syrynsy
Syzgyt
Sokranmak
Sumsuk
Süllüm
Sünepe
Süngeç
Süzme
Süvük
?afak
Taa
Tayda?
Taman
Tavatyr
Taysynmamak
Tellik
Te?t
Toklu
Toy
Tuman
Tummak
Tutmaç
Urgan
Üzerlik
Vetsiz
Vydytlamak
Vyddyry vyzzyk
Vykramak
Vyngyryk gibi
Vyzzo
Yörep
Zahar
Zahra
Za?yr
Zerze
Zyllymak
Zibil
Zingili zort Syrt üstü yatyp sa?a sola dönmek
Amca hanymy
Yeni
Azycyk, biraz
Dilsiz ve sa?yr
Zahireci
Üç parmakly sap ta?yma aleti
Mertek aralary, Tavan
Elbise
Mutfak
?aka yapmak
Bir çe?it yufka ekmek
Geçen yyl
Çok yumu?ak
Hala
Bu?day, Arpa tohumlu?u
Ba?lyk
Yanmak, ha?lanmak
Gözü doymaz
Erkek piliç
Uzun ince a?aç
Cyvyk et
Sulu olan
?imarmak
Oturma odalarynda bulunan ah?aptan yapylan küçük bölme
Çok (Cip pahaly)
Dokumacy
Evlerde el yykamak yada yykanmak için kullanylan yer
Sulandyrylmy? yo?urt
Bozuk
Bir ya?ynda keçi
Kar?ylyk vermek
Syvamak
Dert
Avlu
Ekmek
Sade
Kyvylcym
Omuz
Tiksinti
Yykanmak
Tatly suda yeti?en ye?illik(Yosun)
Çaly parçasy
Kuma?
Fidan
Diken, çaly
Çörpe?ik kadyn
Et keseri
Yuvarlak
Yo?urt mayasy
Biraz önce
Topaç
Tuzak, hile
Çok uzak akraba
Ilyk, ylyman
A?rynyn hafiflemesi
Büyük çuval, büyük torba
Çama?yr, uzun kilot
Düz
Yanak
A?abey
Allah Bilir
Zamanyndan sonra do?mu? kuzu
Amca
Sygara a?yzly?y
Merdiven
Y?ini bilir
Kaby giri?i
Var oldu?una inanylan devasa yylan
Çekingen
Ylmeçer
Yerli yersiz gülmek, ka?- göz i?areti yapmak
Olgunla?makta olan tahyl ve onun ate?te pi?irilmesi
Tavu?un yumurtlamasy için konulan yumurta
Pipo
Kel
Kalabalyk ve da?ynyk e?ya
Kar-Pekmez kary?ymy tatly çe?idi
Bilerek
Tahtadan yapylma deri kollu ta?yma aleti
Çenenin kyrtlak tarafy
Gösteri?li
Gözü açyk
Mantar
Toz
Kedi, Köpek do?umu
Ekmek konan tencere
Takonya
Un-?eker-Ya? ve ni?asta kary?ymy bir tatly
Güne? ysysyndan korunmak için yapylan korunak
Kiler
Yri bulgur (Bulgur ölüsü)
Bu?day,nohut gb hubub.laryn ha?lanmasy ile yapylan yiyecek
Baca kapa?y
Evli erkek
Üzüm taneleri
Kalyn ve uzun a?aç gövdesi
Bayatlamy?
Geçimsiz, oyun bozan
Ezmek
Kadynlaryn burnuna taktyklary süs, Taky
Temel
Küçümsemek
Görgüsüz, çok yiyen
Kenar, Çykynty
Öylemi
Ylgilendirmek, sallamak, sarsmak
Yçine un konan ekmek tahtalarynyn altyna konan sofra bezi
Vesaire vesaire
Çe?me, musluk
Yftira
Ba? örtüsü
kenar
A?yzy e?ik
Tuvalet, wc
Yz, oyulmu?
Samanlyk
Salgyn hastalyk
Cimri
Haly dokumada kullanylan demir tarak
Sabun parçasy
Gizlice bakmak
Da?larda bulunan kovuk
Gömlek
Hayvan do?umu
Her gün
Küçümseyerek takylmak
Sekmek
Toprak evlerin üstünü syky?tyrmak için kullanylan silindir ta?
Bölüm
Ba?ka, di?er
Rezillik
Bykkynlyk veren, tiksinti veren
Ucu iyneli deynek
Deri
Çivi
Ayakkabylyk
Beceriksiz
Küçük balta
Byça?yn demir kysmy
Yz, belirti
Uygun, normal
Tere ya?y, ekmek kary?ymy bir yiyecek
Abartmak
Zayyf, solgun
Taklit etmek
Üstü örtülü tek tarafy açyk mekan
Haly tezgahy
E?ya
Cimri
Havlu
Güzel olmu?
Elbise
Kümes
Kedi
Peynir, çökelek, so?an, maydanoz kary?ymy bir yiyecek
Küçük kapy
Künk, boru
Hafif sis
?eker pancarynyn yapra?y
Kayy?
Geni? gözlü kalbur
Ate? küre?i
Bakracyn büyü?ü
Synav, Denemek
Makas
Güne?te kurutulmu? et
Et kavurmasy
Homurdanmak
Yumruk
Merdiven
Pecmürde
Ba? parmak ile i?aret parma?y arasy
Süzdürülmü? ayran
Toprak damlaryn üst duvar ba?y
Göz
Duvarda bulunan küçük oyuk, Pencere
Ayny ya?ta olan
Hatyrlarsynya (Taman o gün sizdeydikya)
Yyi, ho? yerinde
Umursamamak
Erkeklerin takty?y bir tür ba?lyk
Büyük tepsi
Bir ya?yndaki kuzu
Acemi, toy ku?u
Kilot
Dalmak
Hamurdan yapylan bir yiyecek
Kalyn ip
Yri tohumu olan yabani bir bitki
Sözünü sohbetini bilmeyen
Bir nesneyi ses çykartarak fyrlatmak
Bir i?e yaramaz
Ek?imek
Gayet çok
Be? para etmez
Yoku?
Her halde
Tahyl türü ky? yiyece?inin genel ady
Kyzmak
Bir tür kapy kitlemeye yarayan halka
Oyun bozan, Vadinden dönmek
Çöp
Hafif kadyn

22. KAYSERY / YNCESU/ KIZILÖREN KASABASI A?ZINDAN DERLENEN SÖZCÜKLER (Derleyen: Erol Co?kun)


Abba : Apla
Abary : Ya, öylemi
Acer : Yeni, taze
Ade : Apla
A?dyrmak : Bir tarafa e?ilim göstermek
A?namak : Yuvarlanmak (hayvanlar için)
Alaz : Çenesi dü?ük, geveze
Ame : Babanyn kyz karde?i (hala)
Anaç : Çok bilmi? küçük çocuk
Annaç : Yamaç, kar?i
A?irma : Kuyudan su çikarmaya yarayan kova
Ayaçak : Merdiven
Avgyn : Su yolu, ark
Azen : Ezan
Azynsamak : Az bulmak

Baldyrcan : Patlycan
Bannah : Parmak
Bastyryk : Kapy sürgüsü
Batman : 8 kg’lyk a?yrlyk ölçüsü
Baya?y : Az önce
Berkitmek : Sa?lamla?tyrmak
Bidene : Bir tane
Byldyr : Geçen yyl
Bilik : Civciv
Bu?lüz : Kambur
Bürgü : Örtü, e?arp

Cangaza : A?yz kavgasy
Cary : Acele etmek
Çabyt : Bez, kuma? parçasy
Çalgy : Ahyr sübürgesi
Çalma : kiprit
Cereme : Ceza, sykynty çekmek
Çebi? : Keçi yavrusu
Çente : Çanta
Çyhy : Bohça, Bazy küçük malzemelerin saryldy?y bez parçasy
Cylbah : Çyplak
Cyngyl : Üzüm Salkymlary
Cyzy : Çizgi
Cille : hepten, tamamen
Çigsinmek : Nefret etmek
Çinik : 8 kg’lyk bu?day, arpa, vb. alan ölçü kaby
Çiri çilpi : Yakacak dal, budak vb.
Cot : Sakat
Çömçe : Kepçe

Debaah : Söyle bakalym
Deste : Bir kucak ekin ba?y
Delimsek : Deli gibi
Dembeser : Uyu?uk, tembel
Di?ren : Üç di?li tarym aleti
Dillik : Geçim, saadet
Dikme : Fidan
Dilcik : Çok konu?an kiz
Dingildemek : Ortalykta lüzumsuz dola?mak
Domu?mak : Küsmek
Dö?ek : Yer Yatagi
Dulda : Gölgelik yer
Düzen : Dü?ünden önce gelin kyza alynan giysi vb. ?eyler

Ebe : Nine, babaanne veya anneanne
Eke : Çok bilmi?, kurnaz
Elcek : Eldiven
E?di?mek : A?yz kavgasy, tarty?mak
Ellik : Sahur
Engi : Hastalyk
Eser : Yel, rüzgar
Erincek : Tembel
E?kamur : Ek?i hamur
E?kare : A?ikar, açik

Far fary : Çabuk kyzan, sinirli
Ferik : ikinci e? olarak alinan kadin

Gada : Kaza
Gaari : Gayry
Gatmak : Ylave etmek
Gavuz : Yçi bo? arpa, bu?day vb. tanesi
Gavurga : Kavrulmu? nohut bugdayi
Genne?mek : Esnemek
Gilar : Kiler
Gyryk : Kyryk
Gysnyk : Cimri, eli dar
Gyvy?damak : Kypyrdamak
Gidi?mek : Ka?inmak
Gölük : At, e?ek, katir için kullanilir
Gücün : Güçlükle, zorlukla
Güdük : Kysa
Gönenmek : Mutlu olmak, hayryny görmek
Gunnamak : Hayvanlaryn yavrulamasy
Güvermek : Ye?ermek, canlanmak

Hayat : Evin önü, avlu
Helik : Ufak ta? parçalari
Helke : Su kovasy
Her dayim : Her zaman, sürekli
Hereni : Büyük tencere
Heye : Evet
Hadeye : Hediye
Homucu : Korkutucu ?ey
Horanta : Ev halky

Ibryk : Ybrik
Ibte ba?tan : Ilk ba?tan
Icyk : Biraz
Ihy : Y?te burada
Ylaan : Legen
Ylane : Lahana
Irgatlyk : Hasat zamany
Ipylar : Parylty , ses
Izycyk : Azycyk

Kalan : Artyk, bundan sonra
Kakyly : Pek çok
Kavlyk : Bohça, yiyecek sarylan bez
Kele : Hele, hey manasynda
Keli : Duvar
Kekil : Kakül
Ke?ir : Havuç
Kertiç : Kertenkele
Keven : Da?da yeti?en dikenli ot
Kitili : Pek syk
Korge : Gölge
Küp : Toprak kap
Kunde : Her gün
Kürtün : Hayvan Semeri

Maarim : Me?erse
Masymak : Önemsemek
Mysmyl : Yyi, noksany yok
Meerim : Me?erse

Naadar : Ne kadar çok
Namazla : Seccade
Neçe : Nice
Nehas : Nasyl olduda
Niidin : Ne yapyyorsun
Niyanny : Ne tarafa
Nörüyon : Ne yapyyorsun

Öke : Öfke
Onük : Onlük
Ötean : Önceki gün
Ödek : Ötlek
Öndüç : Ödünç, Borç

Papak : Bere, ?apka
Pe?gir : Havlu

Saky : Kaban, çeket
Savatsyz : Cehresiz, suratsyz
Salyngaç : Salyncak
Syndy : Makas
Syndyk : Sandyk
Sohranma : Kyzgyn kyzgyn söylenme
Soyka : Ölüden arta kalan elbise
Suusün : Ense, boyun
Sümdük : Aç gözlü, doymaz
Siyap : Sevap
?al : Kadinlarin beline veya boynuna taktigi kuma?
?ebit : Ince saç ekmegi
?em?amer : Ayçicegi
?inci : ?imdi
?i?ek : Di?i koyun
?i?ermek : ?imarmak

Tapyklamak : Birini ok?amak
Tas : Küçük su kaby
Tazir : Azarlama
Tekiç : Çekiç
Tehlemek : Bakmak
Tellik : ?apka, bere
Tyrsyk : Pörsümü?
Tengerlek : Yuvarlak çember
Ters : Hayvan gübresi
Toklu : Küçük kuzu
Tükkan : Dükkan
Uymak : Birine sata?mak

Vanylamak : Ba?yrmak, kedilerin miyavlamasy
Velesbit : Bisiklet

Yaba : Saman, ot, vb. kary?tyran alet
Yadyrgama : Birini yabancy görmek
Ya?lyk : Mendil
Yazy : Büyük düz arazi
Yumu? : Buyruk, bir i?i yapma

Zahar : Her halde
Zahra : Hasat sonunda elde edilen mahsül
Zy?arcy : Myzykcy (Cocuk oyunlarynda)
Zyllymak : Caymak, Vazgeçmek (oyunlarda)
Zibil : Gübre
Zöhür : Ellik, sahur
Zopçuk : Deli tavyrly kyz


23. ÜNYE A?ZINDAN DERLENMY? SÖZLER
aacu: agabey
aahorda: iste surada
aari: vasitasiyla, yoluyla, izleyerek "ameleler geçi yolundan aari gittiler."
aavorda: bk aahorda
abrul besi: eski nisan ayinin besine rastlayan firtina günü
abrul: eski nisan ayi
abu: abla
aceske: diz altina kadar uzanan, dar, körüklü bir çesit çizme
aci findik: erken olgunlasan bir findik çesidi
acimak: odun ve kerestenin vasfini kaybedip çürümeye dönmesi
acimuk: tadi acimsi olan
acimuk: yabani bir ot
agaç tokaç: çalilik, dikenlik ve düzensiz arazi
agiz öykünmek: birinin söyledigi sözü onu kizdiracak sekilde bozarak tekrarlamak
aglamsuk: aglamaya meyilli, çok aglayan
aha: iste bu
ahacuk: iste burada
ahrinda [âhirinda]: en sonunda, nihayet
ak armut: bir armut çesidi
ak kirez [ak kiraz]: pembemsi kirmizi renkli, lezzetli bir kiraz çesidi
ak üzüm: beyazimsi, sulu ve mayhos bir üzüm
akillu [akilli]: küçücük "akillu usaktan zopa yemiye utanmii mun?"
aklan: orman içlerinde sel akisiyla meydana gelen tabii yol
aksirak: mükemmel, âlâ
akulca: bk akillu
alaboz kirez [alaboz kiraz]: geç olgunlasan bir kiraz çesidi
aladana: sirti benekli, uzun duyargalari olan kinkanatli bir böcek
alaf: hayvan yiyecegi olan kuru bitkiler
alamuk: havanin kâh günes açip kâh bozmasi hali
alarmak: kirmizilasma, meyvanin kizarmasi
alçaarek: kisa boylu, alçak, basik
aldangoç: sasirtma, aldatma
algon: lagim çukuru
alku: ceviz meyvasinin yesil renkli dis kabugu
alkum: iki elle bir avuç miktari
amel: ishal
ana: sirkenin yüzeyinde olusan tabaka
ana-giz gavmu: gelin olan kizin dügünden sonra anne evine yaptigi ziyaret merasimi.
anca: az önce / ancak
ancaki: deminki, biraz önceki
andir galmak: ölmek, kahrolmak, kiymetten düsek
andir goymak: bir kisiyi veya esyasi degersiz saymak
andir: kötü ve ise yaramaz esya
aniim: azlik veya küçüklük ifade eden ünlem "aniim! baa u gadacuk mu börek ayirdiiz?"
añnalamak: esek ve benzeri hayvanlarin sirtlarini kasimak için yende yuvarlanmalari
arma: besibirlikten daha büyük bir altin
arma: av tüfegi mermilerinin yerlestirildigi fiseklik
artin armut: bir armut çesidi
asarmak: esirgemek, korumak, bir bitkinin çevresindeki baska bitkileri ortadan kaldirmak.
asil tüllü [asil türlü]: çesit çesit
asuda: bir çesit muhallebi
as: karalahana ve misir çekintisi ile yapilan bulamaç kivaminda yemek.
aslu firma [asili hurma]: trabzon hurmasi diye bilinen, çekirdeksiz, tatli ve iri meyva.
assaa göt [asagi göt]: egimli bir arazinin alt ucu
avrupa armudu: bir armut çesidi
avu [agu]: zehirli mantar.
ayikmak: bir seyin farkina varmak, gafletten kurtulmak
aykuru [aykiri]: çaprazlama
azinsamak: az görmek.
aznahur: azgin, korkunç, heybetli, azman
Kaynak: Dr. Mürselin GÜNEY
Pytyk :Misket
Pisik :Kedi
Dary .:Mysyr
Bölce : Fasulye
Balcan.:Patlycan
Camy? :Manda
Fyraklu :Tahta çit
Dirlik : Düzen
Pilistira :Mutfak önlü?ü
Ylistir :Süzgeç
Hem?üre :Kyzkarde?
Kütmen :Sekmen
Pinnik-Pinek :Kümes
Yapacak :Sofra
Pe?kir :Havlu
Kelem :Beyaz lahana
Pancar :Kara lahana
Mu?mula :Yeni dünya
Cybyr :Fakir
Seyir :Komik
I?kyn :Filiz
Goruk :Bo? fyndyk
Bostan :Salatalyk
Geme :Büyük fare
Çitil :Geçimsiz
Ecras :Altyn takylar
Demincek :Az önce
Badal :Basamak
Gubat :Kötü
Go?uz :Tam dolmamy?
Civil :Çok küçük
Bilerzik :Bilezik
Ecinni :Cinler
Yama :Yoku?
Mil :Ty?
Musandyra :Yüklük
Gydyk :Küçük sepet
Göden :Kurba?a
Gozak :Ham,olmamy?
Çapula :Dikme ayakkaby
Çökelik :Çökelek
Tam :Ahyr
Mada :Y?tah
Ykbala :?ans
Çember :Yemeni
Kopça Very Happyü?me
Tirmit :Mantar
Hey :Büyük sepet
Eyce :Babaenne
Dey da... :Y?te orda
Haçan :Ne çabuk(Ne zaman)
Hy?yr :Eski
Töslük :Saçyn ayrym yeri

24. GYRESUN A?ZINDAN BAZI SÖZLERY

A
Abrul Nisan Aga Hitap ?ekli (arkada? için)
A?u?yk Yary Açyk Any?yk Yary Açyk
Ahacuk Y?te Ayam Havanyn durumu
Aly?tyrmak Ate?i Tutu?turmak Alaf Dallardan Hayvan Yemi
Abat olmak Zengin Olmak Akuru Yamaç çapraz gitmek
Aha Burda Anlamynda Afur Ahyr
A?alty Hafif Yiyecek Agybet Acaba
A??ak Yün Yp Yapma Aracy Acamy Acemi
Accuk Az olan Allancak Hamak'yn atasy
Alamuk Buhran veren hava Amel Yshal
Angut Aptalca, Avanak Alarty Aydynlyk
Akynmak Kayak, Kaymak Aleme E?kere Ayypr ?eyi Açykca Yapma
Andyr Y?e Yaramayan A?yrmak Yüksek Sesle Ba?yrmak
Anlak Açyk Alan Annaklamak Gözetleme, Bakmak
Ala?a?y Horonda E?ilmek Artuk Yemekten kalan
Argy? Ta?ymada Yükün Molasy A?ak Yün Yp Dokuma Parçasy
A?lamak A?ylamak A?ar Tur?u ile ilgili
A?ki Nedenin Belli Olmasy Avu Zehir,Orman Gülü
Ayama Takma Ysim Ayy Kula?y Zehirli Bitki
Avruz Do?uran Ynegin Sütü ilgili A?ana Evlerde ki Toprak Kysym
Andyr galsyn Uzak Durulsun Ardaf Aç Gözlü
Allah baynytmasyn Allah iyili?ini versin Akunduk Çam sakyzy öncesi, reçine
Atlak Dere'yi Kolay Geçmek Acymak Yaylalarda Bir Bitki

B
Bat Tahta Çit Ba?ak Toplamadan Kalan Fyndyk
Batyrmak Sokmak Bahaly Fiyatly
Bayak Az Önce Bece Bu Gece
Bere Koyun Sa?ym Yeri Beduru Kuyu Kazany
Boyunba?y Atky Bezenne Bezelye
Byçky Hyzar Böcük Böcek
Bö?ön Bugün Börülce Bir Bitki
Buymak Ü?ümek Bayak Az Önce
Byzdyklamak Hyzla Kosmak,Zyplamak Bahçalamak Fyndyk Budama
Byldyr Geçen Sene Bibi Büyük Hala
Bi?i Önemli veya Gizli Söz Bohça Bezden Ta?yma E?yasy
Bido?rama Azacyk Bile Beraber
Bozalty Alaca Karanlyk Boyuna Sürekli
Bucaklyk Eski Evde Mutfak Buymak Ü?ümek
Büngüldemek Yerinde Durmamak Bük Düzlük Arazi
Bürümcek Beyaz Ba?örtüsü Büz Kanalizasyon Borusu
Böce Fasulye Bidutam Az, Biraz
Bere Koyun Sa?ym Alany Bahaly Pahaly
Boydak Yalnyz Ba?yna Bosamak Yneklerle ilgili
Beri Bura
C
Cahal Cahil Caranak Sa?anak Ya?mur
Caydak Yalnyz, Az Giyinme Caplama Az Kalyn Çyta
Camedan Vitrin, Cam Arkasy Camadan Keçi kyly Syrt Çantasy
Cam I?y?y Gaz Lambasy Cahdetmek Azmetmek
Cenük Yaylaya Göre, Sahil Ceek Garga Ba?yran Ala Karga
Cember Ba?örtü Çe?idi Cerlemek Densizce Kar?y Çykmak
Cybban Alky? Cydyk Daldan Ku? Kapany
Cylk Sulu, Bozulmu? Yumurta Cymby? Komiklik
Cyndyk Küçük Cyryfta Küçük Ekmek Kyzartma
Cingan Çingene Cicik Meme
Cimcik Çimdik Cufarlamak Sycaktan Bunalmak
Cyvyrtmak Yshal, Oyun Bozan Cyzmak Çizmek
Cara Akynty Cücük Civciv
Cylga Küçük Ark Crankettirmek Vurmak, Ses Çykarmak
Ci?ikleme Gizlice Gözetleme

Ç
Çapula Ayakkaby Çavur Yz
Çavgun Ya?murun Syzmasy Çaldyrmak Uyumak
Çalpara Kalayly Tencere Çalpama Sallama
Çangal Uzun Syryk Çeç Ayyklanmy? Fyndyk
Çenti Çanta Çylpy Do?rultu
Çencik Kapy Mandaly Çentii Çanta
Çivit Çekirdek Çort Dikenli Alan
Çentik Y?aret, Yz Çypyr Alaca Renkli
Çardak Çaty Kysmy Çölük A?aç Parçasy
Çömen Otluk Çöten Tahyl Ambary
Çömez Acemi Çöör Mysyryn Alt Kysymlary
Çökelik Ya?syz Kuru Peynir Çillenme Tohumlaryn Ye?ermesi
Çimmek Yykanmak Çavun Yz
Çöllemek Bahçeden Meyve Çalma Çeki?mek A?yz Kavgasy

D
Dastar Yün Ypli?inden Kilim Dary Mysyr
Damlalyk Çatylaryn Alt Kysmy Dayança Koltuk De?ne?i, Destek
Davun Veba Dadly Tatly
Dadduk Sevimli Depebyzdyk Takla Atmak
Debertmek Kary?tyrmak Denizlik Çerçevede Önü Beton
Depmek Ayakla Syky?tyrma,Vurma Deze Teyze
Depük Kuru Hava, Yerler Derbey Eskiden Lüks Ayakkaby
Di?emek Keskin Hale Getirmek Dildan Kyskaçly Böcek
Divildek Çok Hareketli Ditmek Tyrnakla Kary?tyrma
Dilmek Kemek,Bölmek Doh Dikkat Çekmek
Dö?ürcü Dilenci Dolamak Sarmalamak
Donatmak Hazyrlamak,Süslemek Dola?mak Yplerin Kary?masy
Dala?mak Kavga Etmek(Yt Kavgasy) Domagöz Bezelyenin Ha?lanmasy
Doruk A?acyn Tepesi Dundar Üstü Kapaly Yer
Düve Ya?yna Gelen Ynek Düdek Olgunla?mamy? Meyve
Dyrmaç El Örgüsü Yp

E
Ecünnü Cin Efir Yanma Hissi
E?ercek Yün Yp E?irme Aleti Ehel Yyi
Efsi Ucu Yanmy? Odun E?kere Açykca
E?ün Ekmek Çevirme Aleti Enük Köpek Yavrusu
Evcimek Eli Ev Y?lerine Yatkyn Emi Oldumu, Amca
Enteri Elbise E?ü Ek?i
Essah Gerçek Erinmek Ü?enmek
E?mek Kazmak Ellik Eldiven
Ebelik Geni? Yaprakly Bitki Eviik Üveyik Ku?u
Elmek Avuç Dolusu Evza Kibrit
Evcülük Çocuklaryn Aile Oyunu Evlürü Yeterli

F
Fanya Gaz Lamba Çe?idi Farimek Hafiflik
Fa?yrty Yayyn Bozuklu?u Fayrap Ate?le Ylgili
Fetir Saçta Ekmek Çe?idi Ferimek Hafiflemek
Fe?elfe?kil Paramparça Fe?el Yaramaz
Ferik Piliç Fyrakly Örülmü? Çit
Fyryç Pi?irilmi? Meyve Fy?yrtmak Fyrlatmak
Fiske Yava?ca Fi? Yemek Yapylan Bitki
Fyttiik A?aç Kabu?u Düdük Fol Kümeste Tek Yumurta
Foltak Bolca,Geni? Fodul Ytiraz Eden
Fene Çok, Fazla
G
Gabalak Bir Bitki Gaban Yamaç
Gaccuk Kadar Galemlik Baca
Ganayakly Mazlum Gacyr Fyndy?yn Ya? Kabu?u
Gartopu Patates Garduk Patates
Gagiliç Biçimsiz ?ekil Gambak Kel
Garalastik Lastik Ayakkaby Gararbazar Yakla?yk Olarak
Garsamba E?ya Fazlaly?y Gasmuk Çam Kabuk Alty Zary
Gavsun Fyndyk Çotanagy Gavunç Hadym
Gav?urmak Yün Yp Üretmek Gapcuk Yara, Parça Üstü
Gapy Kapy, Evin Önü Gatyk Ayran, Aparat Yiyecek
Gazel Kuru Yapraklar Gasmak Syky?tyrma
Gancyk Di?i Köpek Gasla Yalan
Gandak ?ekli Bozuk Dikim Gadaly Dertli
Ga? Uçurum Kayalyk Galdyrik Bir Bitki
Galeze Angarya Y? Gaybana Olumsuzluk
Gareygen Bir A?aç Gaza Kaza
Gazara Kazaren Gamalik Y?e Yaramayan,Uyu?uk
Galabalyk Kalabalyk Gebic Kenary Olmayan
Gebicci De?irmeci Gevük Odun Paçalary
Gevmel A?yzda Çi?nemek Garavu Ucu Kanca Gibi Dal
Gelek Yaprak Gelberi Tyrmyk
Geçek Merdiven,Yskele Gerce Sarma?yk Bitki
Gelçek Merdiven,Yskele Gycyk Sinir Bozucu
Girebi Dal Kesim Aleti Gydyk Fyndyk Toplama Sepeti
Gycyrik Dönen A?aç Oyunu Gyrkmak Tra? Etmek
Gyymyk Küçük Odun Parçacy?y Gynnap Yp
Gyrklyk Koyun Kyrkma Aleti Gyçatmak Hayvan Tekmesi
Gyyyly Tepsi Girinti Kesici Bahçe Aleti
Gysmak Çimdiklemek Gy Kyz Anlamynda
Gyran Tepelik Yerler Golit Eski Fyrynda Ekmek
Gylyk Kyyafet, Görünüm Gyra? Donmu? Sabah Çisesi
Gysky Ky?kaç Gobca Dü?me
Gofil Fyçy Gol Kol, Raf
Got A?aç Ölçü Kovasy Go?uk Delik,A?aç Kovu?u
Go?ama Avuçla Ölçü Gotmak Küçük A?aç Kütük
Goya Yani,Güya Gomit Yenmeyen Siyah Balyk
Gozalak Çam Kozalak Gozak Olgunla?mamy? Mevye
Goruk Yçi Bo? Yemi? Gö?nümek Meyenin Yumu?ak Hali
Göscek Gözlük Gö? Ye?il, Olgunla?mamy?
Gö?sügyzyl Bir Ku? Gumbul Sepet
Guvak Saçta Kepek Guru? ta?y Eski Ocakba?y Raf,Çykynty
Guytak Çukur Gübür Pislik Birikintisi
Güvenek Ynekler Musallat Sinek Gücüktene Yaylalarda Bir Bitki
Güdine Mysyr Odunsu Kysmy Gu?ak Bele Ba?lanan Giysi
Gu?luk Sabah Vakti Güllük E?relti Otu
Günlükçü Yevmiyeli Y?çi Gügüm Bakyr Büyük Su Kaby
Gavuk Yçi Bo? ?ey, Fyndyk
H
Haccak Güzel Habura Burasy
Haarda Nerde Haçan Madem, Öyle ise;
Harar Büyük Sepet Haltuk Hayvan Ypi
Halik Küçük Ta?lar Hartama Ynce Tahtalar
Halpytmak Yemek Halifet Sohbet
Hayana Yola Gitmek Havruz Çocuk La?zymly?y
Ha?u O, ?u, Ha?ara Yaramaz Çocouk
Hark Su Kanaly Henki ?ymaryk
Hedik Kar Ayakkabysy Heylemek Hayvanlara Sesleni?
Heri Henüz, Peki?tirme Eki Hevle Öyle
Helle Undan Çorba Hepek Evlerde Gizli Geçit
Hevlek Yaylalarda Mantar Hy?yr Yykyk, Dökük
Hyzan Çocuk Hyrpetmek Birle?tirme
Hymbyl Uyu?uk Hytlamak Parçalamak, Kesmek
Höldüredek Birden Bire Höl Islaklyk
Ho?uran Yabani Bitki Hopcurama Zyplama
Hodul Kabaca Ho?oldama Ko?ma
Hö?ül Ezilmi?, Bozulmu? Höltek Y?i,Miyady Bitmi?
Ho?mak Fasulye Ezmesi Hotur Bodur Kalmy? Bitki
Höldirik Yçi Dy?y Görünen
I
Imyk Sycak I?gyn A?acyn Yeni Dallary
Ibaly Nemli Irgamak Sallamak
I?mar Göz Yle Y?aret I?ymak Gecenin Aydynlanmasy
Iymak Sermek
Y
Ylistir Bir Tür Elek,Süzgeç Yskembi Sandalye
Ysti Sycak Ylenmek Beddua Etmek
Yçlik Gömlek Ylerki Gün Yki Gün Önce
Yndem O Kadar De?il Yt Dirse?i Arpacyk
K
Karalty Gece Belli Olmayan Kara Ky? Aralyk Ayy
Kav?atma Yata?y Yum?atma Kaynary Bir Azarlama Deyimi
Kesek Kysa Çubuk Keyfany Yhtiyar Kadyn
Keçemen Kertenkele Kelçük Meyvelerin Yç Kysmy
Kemre Hayvan Dy?kysy,Gübre Kelif Basit Sy?ynak
Ke?gül Su Kaby Ke?ik Syra
Kenef Tuvalet Ke?an Yöresel Giysi
Kefli Kir,Kirli Kesitmek Dedikodu Yapmak
Kelek Hayvan Çany Kelem Karalahana Gövdesi
Kile 20 Kiloya E?it Ölçü Kivra Tutarsyz Kyz,Kadyn
Kittik Küçük Sabunlar Köm Toprak Ev Ahyr
Kömü? Manda Kösmük Sigara Yzmariti
Köstüre Elle Dönen Biley Ta?y Közmeklik Küçük Delik
Kotmak A?aç Tabura Kufa Tahta Su Kaby
Külek Hayvan Yem Kaby Külür Bezelye
Kümbül Kambur Kürün Çe?me Alty A?aç Kap
Kulakly Yki Kulplu Tava
L
Lava? Pide Löç Islaklyk
Löküz Tüplü Lamba
M
Makus Yalandan Mahnalyk Sebeb, Dayanak
Ma?atcama Me?erse, Onun Yçin Mazy Direk Üzerindeki Kiler
Mayys Çilek Madally Y?tahly
Maklukat Yabani Hayvanlar Mafir Kere,Kez
Melavcan Diken Sürgünü Yenilir Meci Ymece,Irgat
Melhem Ylaç,Merhem Me?ebe Su Kaby, Ma?rapa
Meh Al, Buyur Merek Hayvan Yemi Yeri
Mintan Gömlek Myh Çivi
Mysgyç Cimri Myymynty Huysuz, Sorunlu Ki?i
Mudara Sa?lam Olmayan Murç Kalyn Demir Delgi
Mökem Sa?lam Möö? Möö? Kokma Pis Pis Kokma

N
Namazlyk Beyaz Ba?örtüsü Nardek Üzüm ?yrasy
Nah Al, Alsana Anlamynda Nelik Olusin Neden Kary?yyorsun

O
Okka A?yrlyk Ölçü Birimi Otluk Uzun Syry?a Saryly Otlar
Oyuz En Yakyn Yamaç Arkasy Oysama Oysa
Obuz Büyük Kanal, Vadi Oyrak Çukur Arazi
Osmak Kyyaslamak Orak Ayy Temmuz Ayy

Ö
Ö?ez Küçük Sinekler Ödlek Korkak
Ö?ürmek Kusmaya Ba?lamak Örüzger Rüzgar
Ölin Ö?len Öklemek Sabitlemek, Y?aretlemek
Ötürek Yshal Öyme Sürme, Dokundurma

P
Pakla Fasulye Pancar Kara Lahana
Pa?ka Ev, Kibrit Kutulary Paaç Kor Yada Külde Ekmek
Palyç Hamur Ekme?i Padar Çam Kabu?u
Papara Ekmek Tatlysy, Dayak Paltan Yri Kurba?a
Paldyr Otsul Bir Bitki Palak Ayy Yavrusu
Patik Kysa Örme Çorap Palan Minder Çe?idi
Patlanguç Yabani Bitki Payanda Destek
Pa?a Pa?a Mecburen, Zorunluluk Pe? Bahçe Kenary Ta? Örgü
Pezük Marul Cinsi Bitki Pe?tembal Yöresel Giysi
Pek Sa?lam Peklik Kabyzlyk
Pelit Me?e Pe?gir Havlu
Pe? Yama Pyrty Giysi
Pisik Kedi Pyykmak Hyzla Ko?mak
Pyykytmak Kaçyrmak Pytlak Patlamy? Mysy
Puul Taze Mysyr Potin Bot Ayakkaby
Posurma Giysilerin Eskimesi Pur Toprak Çe?idi
Pür Çam Dallary Ucu Pö?ge Soba

R

S
Sakartlak Kan Emici Böcek Sadyr Sidik
Sahan Geni? Derince Tabak Saplyk Balta,Kazma Tutma Yeri
Saryncaly Sarymsy Ary Saplyyak Mutfakta Kepçe Çe?idi
Sazak Bataklyk,Çamurlu Saç Ekmek Pi?irme Aleti
Saçaya?y Saç Alty 3 Ayakly Demir Salyk Tarif, Yön Gösterme
Salmak Serbest Byrakma Sef Yalny?
Set Sedir Sekmen Küçük Tahta Oturak
Serenti Direkler Üstünde Kiler Set Oturma Yeri, Koltuk
Se?ertmek Ko?mak Selek Sepet
Semekse Üzüm Çorbasy Syrtarmak Alaycy Gülü?
Syrgan Isyrgan Otu Sinmek Saklanmak
Sifdiin Ylk Önce Sitil Su Kovasy
Sini Büyük Tepsi, Sofra Syymak Kaymak, Kayak
Syypytmak Kaydyrma,Kenara Vurma Sümüç Ba? Yle Y?aret Par. Arasy
Su Dökünmek Küçük wc Susak Kabak Çe?idi
Süzme Ya? Çökelek Hali Sökütmek Üzerini Çykartmak
Söykenmek Yaslanmak Söfe Kapy Üstü
Sypartlama Elbise Kolu Kyvyrma
?
?algam Tohumluk Hyyar ?arba Ba? Örtüsü
?i?ek Ya?ynda Koç ?ankettirmek Vurmak, Ses Yapma
?avadak Aniden ?yma Beton
?ilte Bez Örtü
T
Taflan Karayemi? Tam A?yl
Tasal Tembel Tay Yük Parçasy
Tevek Üzüme Daly Tesbermek Yorgun Dü?mek
Tevekkel Sakin Ki?i Tente Büyük Bez Parçasy
Terke? Kary?yk Terek Mutfakta Raf
Tenkmek Teklemek Tirmit Yaban Mantary
Tiken Diken Tykyz Sykyca Kapaly
Tili Çok Seçici Ki?i Tyfyl Küçük ?eyler
Tokalak Yuvarlakça Tofta?mak Sakinle?mek
Toklu Koyun Kuzu Arasy Topuk Yaylada Bir Ot
Topur Dalda Fyndyk Töngel Bir Meyve
Tutak Mutfak Kap Tutaca?y Tülemek Ba?langyç
Tümsek Yükseklik Tünemek Tavuklaryn Oturmasy
Tülermek Ani Ü?ümek Tas Bir Tabak Çe?idi

U - Ü
Umsunmak Ümit Etmek Uslu Akly Ba?ynda Olmak
Uyra Rüya Ürmek Havlama
Ü?üm Fyndyk A?açlary Ü?mek Çukur Kazma
Üzmek Bir ?eyi Kopartmak

V - Y
Vacur Vucur Konu?ma Bo? Konu?ma Vakur Vukur Etme Gürültü Yapma
Vycyrtmak Sulu Çamur, Ezilmi?lik Yalavuz Yalnyz Kimse
Ya?la? Unlu Çocuk Yeme?i Yalavu Ate?in Alevi
Yal Hayvan Yemi?i Ya?mak Ba? Örtüsü Çe?idi
Yavan Tady Az Olan, Tuzsuz Yaykyn Kyzyla?aç
Yaymak Sermek, Otlatmak Yarmalyk Mysyr Parçalary
Yamalyk Bez Parçalary Yevgi Hayvan Otlary
Yenlik Hafif Yonga Odun Parçalary
Yolmak Bitkileri Elle Toplamak Yörek Be?ik Bezi
Yyprak Becerikli Yitmek Kaybolmak
Yav?u Yenilen Bir Bitki Yufka Ynce Açylmy? Hamur
Yuka Derin Olmayan Yu?lamak Devirmek
Yü?lemek Sivriltmek
Z
Zahra De?irmene Giden Mysyr Zaar Köpek Cinsi
Zabatcak Yaryn Sabah Zeklenmek Konu?mayy Alay Etmek
Zemheri Ocak Ayy Zebelemek Aya?y Dola?mak
Zybyç-Zypcyk Meyve Sapy Ze?el Ak?am Üstü
Zypka Yöresel Giysi Zybarmak Ölmek
Zyldyryn Zaary Gibi Çok Gezmek Zykkymyn Kökünü Ye Azalma Deyimi
Zembil Keçi Kyldan Syrt Çantasy Zollu Yyi, Güzel


25. NY?DE A?ZIYLA BAZI SÖZLER

Istar : Haly tezgahy, haly.
Yfrit : Pis koku.
Kanayakly : Kadynca?yz, kyzca?yz (Mahsun veya masumluk ifadesi olarak)
Karyk : Üzüm dikilen tümsek
Kelik : Eski ayakkaby
Kesirinden gelmek : Syrf inat olsun diye yapylan ?ey
Kesek : Kerpiç
Ky?y : Koyun-keçi pisli?i
Kyry : E?ek yavrusu
Ki?ni? : Küçük taneli üzüm
Köfter : Üzüm suyu ve ni?astayla yapylan yöresel tatly.
Kömüs: Ba? ve tarla sulama syrasyny ayarlayan yetkili
Kursak : Mide
Mazarat : Zararly
Me?kef : Kir,pislik, pasak
Nörüyon : Ne yapyyorsun ?
Ödü sydmak : Çok korkmak
Pöç : Kuyruk sokumu
Syracaly : Hastalykly
Sokum : Lokma
Sö?ürme : Ate?te etle yapylan yöresel bir yemek
?epe : Biraz kalynca açylan anynda yenilen yufka ekmek
Tirit : Kelle suyu ile ekmek kary?ymy yemek
Uyku semesi : Uyku mahmurlu?u hali, uyku sersemli?i
Ümü?ü ötmek : Yokluktan ve açlyktan peri?an olmak
Ütmek : Kumarda kazanmak, kyly yakarak temizlemek
Übülük : 8 - 10 santimlik ince agaç çubu?u iki ta? arasyna koyarak ba?ka uzun çubuk vasytasyyla uzaklara fyrlatylarak oynanan bir oyun.
Vycytmak : Fyrlatmak, çekilip gitmek.
Vittyryvyzyk : (Halk a?zyyla) pekmezle yapylan unlu helvaya verilen ad.
Yamsylmak: Saygysyzca, geni? ve rahat oturmak.
Yamuk : Güvenilmez
Yylykkan : Yalama, gev?emi?
Yuha : Ynce, seyrek, hafif (giysiler için kullanylan tabir)
Yuvak : Kabaran toprak damlary ya?mura kar?y sertle?tirmek için kullanylan eksen delikleri bulunan ta? silindir.
Yinli : Hafif, uçary, elde avuçta durmaz

Kaynak: 2002 -2004 ArgeTRK
Abaru : Hayret ve ?a?kynlyk ünlemi
A?namak : Yerde yuvarlanmak,tepinmek
A?zyny aramak : Birisinden laf almaya çal??mak.
A?zyny sanyrtmak: Bo? bo? bakynmak.
Ambal : Bahçe ve tarladaki bölümler
Arap duda?y : Tandyr yanyna çyra koymak için yapylan küçük çykynty
Ayran geven : Myymynty
Bocut : Testi
Buhayry : Baca
Büzeyden : Koyu kyvamda yapylan pekmez
Buldukca bunamak : Yyilik yaramaz
Bö?ür : Gö?üs
Bööcü : Böcek
Cyngy : Kyvylcym
Cyngyl : Üzüm salkymy
Cimcik : Tutam
Çipki : Kuru dal,kamçy
Çörten : Ya?mur olu?u
Çöödürmek : Küçük abdest yapmak
Dal : Syrt bölgesi
Dandininde oynatmak : Her istedi?ini yaptyrmak
Dalamak : Isyrmak(köpek ysyrmasy)
Deynek : Sopa
Derdinden tere yatmak : Üzüntüden hasta olmak
Dikilmek : Ayakta durmak
Dinelmek : Ayakta durmak
Di?irmek : Toplamak
Dulda : Kuytu
Deblek : Darbuka
Dubara : Dalavere
Enek : Sermaye
Eli Bö?ründe : Eski Bor evlerinde çykma kat deste?i
E?gane : Kiler
Fi?gene : Salyangoz
Gallengu? : Kyrlangyç
Gopmak : Ko?mak
Göde : ?isman
Göynek : Gömlek
Harar : Büyük Çuval
Hinaza : Sinsi,kötü niyetli
Honnuk : Sulama kanal?ndan Bahçeye suyun girdi?i yer.
Hyrtyl : Havuç
Helik : Yassy ve geni? ta?,nalça.
Hymbyl : Pysyryk
Kalgymak : Tepinmek,zyplamak
Ka??ak : Kurumu? pislik
Kanayakly : Kadyn, kyz
Kara ci?eri sö?ürme olmak : Suzuzluktan peri?an olmak
Kef : Pislik,pasak
Kesirinden gelmek : Syrf inat olsun diye yapylan ?ey
Kyryk : Dost,Yasak ili?kide taraflar.
Kibritci : Cimri
Kötü Bööcü : Akrep
Köstü : Köstebek
Külle : Tandyryn hava kanaly
Küllü : Yçine su konulan büyük küp
Küpecik : Küçük küp
Küpür : Gübre
Künnük : Çöplük,tozlu toprakly yer.
Ku?ane : Büyük tencere
Kursak : Mide
Lengeri : Geni? yayvan tabak
Maltyz : Bacaly mangal
Miliz : Bal arysy
Myzmyz : Yava?,pysyryk
Oma kemi?i : En alttaki kaburga
Ö?endere : Öküzü idare etmek için kullanulan ucu sivri sopa
Sade ya? : Tereya?
?aplak : Tokat
Seki : Merdiven
Sekemek : Basamak
Sydyrmak : Ya?da yumurta pi?irmek.
Sinecen : Sinsi,içten pazarlykçy
Singil : Sinsi ,hasis
Siniri sipsi olmak : Bakymsyzlyk,zayyflyk hali
Sokranmak : Söylenmek
Sokum : Lokma
Sö?ürme : Etle yapylan yöresel bir yemek
Sünepe : Halsiz,cylyz
Uyku semesi : Uyku mahmurlu?u hali.
Übübük : Ybibik ku?u

www.nigdemem.net

25. BUCAK AV?ARLARININ SÖZ VARLI?INDAN ÖRNEKLER
A
ABDESTLYK : Günlük temizliklerin yapyldy?y yer, lavabo.
AFARTMAK : Abartmak, abartyly konu?mak.
A?ARANTI : Süt ve sütten yapylan yiyeceklerin genel ady.
AGIZ : Yavrulayan hayvanyn ilk sütü.
A?MA?MAK : Yoku? yukary çykyp gitmek.
AKITMAK : Tuvalete gidip küçük su dökmek.
AKTARMA : Dövenle sürülen harmanyn tekrar toplanyp sürüme hazyrlanmasy.
ALABACAKLIK : Ara bozuculuk.
ALAN : Geni? düzlük.
ALAVERE : Aly? — veri? i?leri.
AMEL : Yshal
AN : Tarla synyry.
ANAAA : Hayret belirtme sözü.
ANITLAMAK : Vuracakmy? gibi yapmak.
ARALIK : Çevresi duvarly yol.
ARPALAMAK : Çok yem yiyen hayvanyn hastalanmasy, yürüyememesi.
ARSIZ : Ykazlara aldyrmayan.
ARTMAK : Bir?eyi biryere serer gibi yapmak.
A?ISIZ : Haylaz.
A?ITLAMAK : Fyrsat kollamak.
ATANAK : Ykinci bir yere harman atmak.
ATKI : Halyda enlemesine geçirilen ip.
AVKIMAK : Elle ovu?turmak.
AYAKYOLU : Tuvalet
AYDA?A?I : Ufrasa a?y, yalancy yemek.

B
BAD-SAT : Seyrek, çok az.
BADAS : Harmanyn sonundaki tozlu taneler.
BA?IRTLAK : Bebek ba?lama aracy.
BA?RIYUKA : Çok duygusal.
BALKIMAK : Parlamak.
BA?KO?MAK : Bir i?i yapmak için ciddiyetle e?ilmek.
BEKETMEK : Kapatmak.
BELESBYT : Bisiklet. j
BELYK : Parçalanmy?.
BELLEME : Atlaryn beline ba?lanan koruyucu.
BESLENGY :Evlatlyk.
BESTEL : Pekmeze kabak veya patlycanyn katylyp pi?irilmesi
BEZE : Bir yufkalyk hamur.
BIÇKI : Testere.
BIDIRTI : Alçak sesle konu?mak.
BYBOY : Sürekli.
BYCIMIK : Azycyk.
BYHO : Bir kere.
BYLLUR : Bardak.
BYNGE?MEK : Bir ta?yta birden fazla ki?inin arka arkaya binmesi.
BY?Y : Syvy ya?da kyzartylmy? ekmek.
BYZYRYNGY : Yabani armut, ahlat.
BOBAÇÇA : Papatya.
BODUÇ : Küçük toprak testi.
BOKSAK : Dövenci öküzünün pisli?ini toplamaya yarayan çanak biçimli araç.
BORTKAPI : Eski bahçeli evlerde büyük giri? kapysy.
BÖVELEK : Baharda görülen sy?yr sine?i.
BOYNA : Sürekli.
BOZBURUN : Ynatçy ve aksi.
BOZDURMAK : De?erli madenleri almak veya satmak.
BÜLÜÇ : Civciv.
BÜNGÜLDEK : ?ymaryk
BUNGUN : Bunalmy?, sykyntyly.
BURUNSALIK : Hayvanlaryn burnundan geçirilen ip.
BÜ?ÜLDEMEK : Bir i?i yapmaktaki isteksizlik.
BUYMAK : Donmak, ü?ümek.
C
CARCOR : Fermuar.
ÇAKILDAK : 1.Çok kuru. 2.Nohutun i?e yaramaz kuru taneleri.
ÇALACAK : Yo?urt mayasy.
CAMIZ : Manda. '
CANCOLOZ : Çok zayyf, Hastaly?a çok yakalanan, ama ölmeyen
ÇAPIT :Bez.
ÇA?AK : Yamaçlardaki ta?lyk.
ÇATKI : Çit.
ÇEBY? : Bir ya?yndaki erkek keçi.
ÇEÇ : Tahyl yy?yny.
ÇEKÇY : Ucu kanca ?eklini almy? harmandan sap çekme aracy.
ÇELEVRE : Bir tutam ekin.
ÇEMKYRMEK : Hakaret etme derecesinde a?yr söz söylemek.
ÇEMREMEK : Kol veya paçalary syvamak.
ÇENYKMEK : Korkulu bekleyi?.
ÇETYR : Çalylyk.
ÇEVRE : Kenarlary i?lemeli mendil.
CIBIR : Yoksul, çyplak.
ÇI? : Kamy?.
ÇI?LI : Kamy?tan yapylmy? uçurtma.
ÇIKIN : Azyk sarylan büyükçe bez parçasy.
ÇIKLA : Sadece.
CILK : Bozuk, bozulmu?.
CIMBILDAK : Yavan konu?malar yapan ki?i.
CIMGI?MAK : Hafif syzy.
ÇIVGIN : Sepkinli ya?mur.
CYCYK : Et. Tüysüz.
ÇY?YN : Yki omzun arkasy.
ÇYLBYR : Hayvan yularynyn ele alynan bölümü.
ÇYLKYM : Be?-alty taneli üzüm salkymy bölümü.
ÇYLPY?MEK : 1. Suyun syçramasy. 2. Kötü ki?inin hakareti.
CYMCYKLEMEK : Yki parmakla birisinin etini tutmak ve acy vermek.
ÇYMMEK : Yykanmak.
CYNGYLDEMEK : Bir ?eyi çok incelemek ve bu konu da çok konu?mak.
ÇYNTMEK : Kesici bir araçla bir a?aca vurulan küçük izler.
CYRBE : Üzümün posasy.
CYVRY?MEK : Buru?mak.
ÇYYE : Parça
ÇÖ?DÜRMEK : Küçük su dökmek.
ÇOLAZ : Tahin ile pekmezin kary?ymy.
ÇÖLMEK : içine süt sa?ylan kulplu araç.
ÇOMAÇ : Yufka ekmekten yapylan katlanmy?, sarylmy? hal.
COMBULÇOKU? : Hep birlikte, ne?eyle.
ÇORLUCA : Hastalykly.
ÇÖRTÜK : Kokulu bir çe?it ot.
D
DAKANAK : Kalan
DALA?AN : Isyrgan otu.
DAM : Üstü toprak ev. Hapishane.
DAPINDIRAK : Huysuz hayvanlaryn aya?yna ba?lanan engelleyici.
DASTAR : Beyaz ba?örtüsü.
DAVLUMBAZ : Eski evlerde genellikle ocaklyklarda bulunan konimsi bölüm.
DAYAK : Dayama aracy, dayanak.
DAYFALMAK : Rahatsyzlyk sonucu iç kary?masy.
DE?METEKYN : Kolay kolay olmayacak ?ey.
DEHLEMEK : Gözet|emek.
DEKY? : Keçi.
DERNEK GÜNÜ : Toplanylan gün, per?embe.
DERNEMEK : Toplamak.
DESTE : Küçük ekin yy?yny.
DE?TYVAN : Kyr bekçisi.
DI?AN : Saply yemek pi?irme aracy.
DYKYM : Bir lokmalyk ekmekten yapylan
yufka parçasy.
DIMI?KI : iyi giyinmek.
DI?LEZ : Ynce ve uzun.
DY?REMEK : Kurumaya yüz tutmak.
DYKELMEK : Ayakta durmak.
DYKME : Köklü ta?.
DYLLECE PARMA?I: Serçe parma?y.
DYLLYDÜDÜK : Sipsi.
DYREZY : Haly ipi.
DYRGEN : Arabaya ekin sapy vermeye yarayan
parmakly araç.
DYRKE?MEK : Yanyana durmak, yanyana
yürümek.
DYRLYK : iyi ili?kiler içinde olma.
DY?EMEK : Süt di?erini atmak.
DY?ENTYYE TUTMAK : Dalga geçmek.
DY?YEHLY : Kadyn.
DY?YNDYREK : Yaramaz hayvanlaryn a?zyna geçir *
ilen ip, zincir.
DYTMEK : Gagalamak.
DÖKELE?YK : Üstüne ba?yna pek dikkat etmeyen. *
Da?ynyk.
DÖLLENMEK : Elleriyle tutunup sallanmak.
DOLUKMAK : A?lamakly olmak.
DOMURMAK : Bitkinin filize hazyrlanmasy.
DÖNDÜRGEÇ : Yufka çevirgeci
DORU : Al at.
DUASYNGYNLY?Y : Allah'yn kesin olarak korudu?una
inanylan.
DUDDURA?ACI : Sürekli kalycy.
DÜ?ÜNCÜK : Ynce bulgur.
DULLUK : Genellikle kadynlaryn oturup sohbet
etti?i ey dipleri.
DÜLÜNGÜ : Ne oldum delisi.
DULUNMAK : Gözden kaybolmak, kö?eyi dönüvermek. i
DÜNEK : Kümes.
DÜRÜ : Gelin Hediyesi bohça.
DURUKMAK : Bir yere çykmak, inememek.
Bir?eyin bir yere konup kalmasy.
DURUM : Yki yufka ekme?i.
DU?AMAK : Huysuz hayvanyn ön ayaklaryny
ba?layyp salmak.
DÜ?ENEK : Pay, mirastan dü?en hisse.
DUTMA : Hizmetli.
DUTUNTU : Yararly Mikroplaryn sütü bozmasy
sonucu elde edilen.
DÜVELEK : Bir kelek cinsi.
DÜVER : Kalyn ve uzun kereste. Evlerin ana
a?acy.
E
EBY?MEK : Çocu?un veya bir ki?inin bir
ba?kasynyn syrtyna binmesi.
EBY?TYRMEK : Birisinin syrta alynmasy, ta?ynmasy.
ECYNNY : Cin.
E?REK : Hayvanlaryn toplandy?y, e?le?ti?i
yer.
E?SY : Ucu ate?li odun parçasy.
EKLE?MEK : Birisinin bir ba?kasyna sürekli
tacizde bulunmasy.
ELÇYK : Canayakyn, evcil.
ELYKMEK : Verilen hizmete kar?y duyulan
mahcubiyet.
ELLYK : Ekin biçerken ellere takylan a?aç
parmaklyk.
ELÖRENCESY : Ylk acemilikle yapylan.
EMY?YK : Süt karde?i.
EMLEET ETMEK : Güvenerek byrakmak, emanete
byrakmak.
EMLEETSYZ : Önemsiz.
EMSYZ : Beceriksiz.
EN : Hayvan kula?yna yapylan kesik, bellik.
ENDEKY : O.
ENGÜCÜ : Nasyl olsa.
ENYK : Köpek, köpek yavrusu.
ENYKLEMEK : Yavrulamak.
ENYME?MEN : Emek çekerek yapylan bir i? için kullanylyr. ENYMGONUM : Emek çekerek yapylan bir i? için kullanylyr.
ENTERES ETMEK : Ylgilendirmek.
EREKLE?MEK : Topla?mak, bekle?mek.
EREZYL : i? güç baskyny, yorgun.
ERY?YK : Cin çarpmy?.
ERY?YKLY : Cinin çarpty?y ki?inin acayip hali.
ERY?MEK : Yeti?mek.
ERKEÇ : Yki ya?ynda erkekli?i köreltilmi?
keçi.
ERNYKSYZ : Ü?enmeden hizmet eden.
ERNYMEK : Eskimeye yüz tutan bez.
ERPYK : Yumu?ak.
E?ET : Kötü.
E?KERE : Aleni.
ESKYN : Rüzgar.
EVCYMEK : Ev i?lerinde becerikli.
EVYN : Tahylda kalite durumu.
EVLEK : Yarym dönüm.
EVSAN : Fiatça uygun.
EVU?A?I : O?ul.
EYCEM : Gerçekten.
EYEF : Arabaya ekin sapy yüklenmesinde
kullanylan yuvarlak demir veya
a?aç.
EYLE?MEK : Beklemek, duraklamak.

EYNEL : Tarla i?inde öne alynyp i?lenen
bölüm.
EYSER : Çok kalyn ve uzun çivi.
EYYAM : Hava durumu, iklim.
EZDAHRA : Ejderha.
F
FAK : Fare kapany.
FARIMAK : Bir ?eyin, zararly bir bitkinin temizlenmesi.
FEHMETMEK : Farkyna varmak.
FELFELLEMEK : Ya?ly ki?inin zihni melekelerinin kay
bol maya ba?lamasy.
FEREK : Asma dayana?y
FESLYKAN : Fesle?en.
FEYYLSYZ : Doyumsuz.
FIRDOLAYI : Çepeçevre.
FIRDÖNDÜ : Çepeçevre dönen.
FIRSATYASIRI : Fyrsaty ganimet bilip de?erlendiren.
FI?KI : Hayvan pisli?i.
FIT :Yçinde üzüm ezilen a?aç havuz.
FIYDIRMAK : Uza?a fyrlatmak.
G
GABALAKLI : Gösteri?li.
CACARACI : Çyngarcy, sürekli uyumsuzluk gösteren.
GAHBANALI : Çykarcy.
GALE : Sincap.
CAMCI : Kyrbaç,
GAPÇIK : Tahyl içinde bulunan ekin parçalary.
GARIK : Su ary?y,
GAVIK : Kavuk.
GAVIRGA : Kavrulmu? tahyl, mysyr, nohut.
GAVIZ : Tahyl içinde d ekin parçalary.
GAVLAMAK : Güne? yany?yndan sonra derinin
dökülmesi. Çalynyn bahar filizi.
GAYARLAMAK : Küfretmek.
CAYDIRMA : Evlerin yanynda yapylan e?imli
korunak.
GAZAGUDRET : Yhtimal.
GEBRE : Ka?a?y kaby, hayvan fyrçasy.
GEÇEK : Giyecek.
GECEKTA?I : Giyecek yykanan ta?.
GECENE : Pulluk syyyrgacy.
GECYRGETMEK : Geciktirmek.
GEDE? : Karny çykkyn
GEDYK : Bahçe kapysy.
GELEP : Yp parçasynyn katlanmy? hali.
GEN : Sürülmemi? tarla.
GENE :Yine.
GENLEDY : Yeni yapylan ve i?tahla yenen.
GEPYTMEK : Kapatmak,
GERELTY : Gerilen ?ey.
GEREN : Toprak damlaryn üzerine atylan kil.
GERNE?MEK : Vücudun istekli kasylmasy.
GEYMELLEMEK : Önündekini görmemek ve çarparak
devirmek, yykmak.

GICIRIBÜKME : Bile?i gücüyle zorla alma.
GIDIK Köpek yavrusu. Uygunsuz davrany?lar
gösteren ki?iler için de kullanylyr.
GINTARMAK : Aralamak.
GIRAN : Kenar.
GIVGALAMAK : Yaty?an bir?eyi yeniden alevlendirin eye çaly?mak.
GIVRACIK : Çabucak.
GYDY?MEK : Ka?ynmak.
GYRENLYK : Havanyn a?yn rutubetli durumu.
GÖCE : Bu?day kyrmasy.
GÖÇEN : Tav?an yavrusu.
GOCUNMAK : Sakynmak.
GÖ?LEME : Bir ya?ynda di?i koyun.
GÖ?ERTY : Ye?illik.
GÖ?NEK : Yç çama?yry, atlet.
GO?O : Dedikodu amacyyla birisinin lafyny
etmek, syr aktarmak.
GOKLANGIZ : Salyangoz.
GÖKLÜK : Ye?illik. Kyymeti bilinmeden elden
çykarylan mal.
GOLAN : Örme ip.
GOLOSTUR : Elle i?leyen büyük testere.
GÖLÜMEK : Asma v.b. bitkilerin dalyndan
yatyrylarak yeni bitki elde edilmesi
GÖN : Deri.
COPÇA : Deriden yapylan araçlarda ekleme
çivisi.
GORDAMCA : Uygun, ta?ymaya elveri?li.
GÖREK : Kilit, asma kilit.
GORSALTIALMAK: Mühimsememek.
GORSAN : Güya.
GOSA : Tyrpan.
GO?AK : Aralykly, gev?ek.
GÖVEN : Ye?il renkli e?ek sine?i.
GÖZ : Göze.
GOZAK : Afyon kapsülü.
GOZALAK : Çam koza?y.
GÖZEMEK : Yün çoraby örerek tamir etmek.
GÜDEK : Ebe olmak.
GÜLECEN : Haly ipi sarmaya yarayan dönerli
araç.
ÇULUN : Genç e?ek.
GÜLÜNÇ : Syrtta olu?an a?ry.
GÜMÜL : Çok küçük yakycy yaz sine?i.
GUNNAMAK : Eti yenmeyen hayvanlaryn yavrula
masy.
GUPA : Bardak.
GURDANMAK : Bir i? yapmak için küçük
hareketlerde bulunmak.
GÜRE Ynsanlardan kaçan, yabanilik
gösteren.
GUVATA : Kova.
H
HALAZA : Hasattan sonra tarlada kalan
tanelerin çimlenmi? hali.
HAMAZ : Hortum rüzgary.
G
HAMIT : Atyn boynuna geçirilen, arabayy
çekmesini sa?layan araç.
HAMURLU : Yary açylmy? yufkadan yapylan
mayaly ekmek.
HAPAZ : Birle?ik iki elin aldy?y kadarki ?ey.
HARANI : Derin yemek pi?irme aracy.
HARAR : Büyük çuval.
HARCIALEM : Keseye uygun.
HASIL : Gök iken biçilip yedirilen ekin.
HASILAT : Ürün.
HAYAT : Eski evlerde oturulan yer.
HAYBE :Bo?a.
HAZZETMEK : Ho?lanmak.
HEKA : Gibi.
HENK : E?lence.
HEVESGÜVES : Hevesle yapylan i?.
HEYALLAMAK : Farketmek.
HILKIYATSIZ : Yyilikbilmez.
HILT : Karpuzda yük vurgunlu?u.
HIMBIL : Tembel.
HINGILDAMAK : Gönülsüzlük nedeniyle bahaneler
bulup söylemek.
HINKIRMAK : Sümkürmek.
HIRA : Zayyf bedenli.
HI?DINMAK : Bo? vermek.
HI?IR : Kavun, karpuz.
HI?KALAMAK : Dü?sün diye sallamak.
HODUL : Gereksiz yere ters laf eden.
HOLUS : Geni? gözenekli tahyl eleme aracy.
HORA GEÇMEK : Yapylan bir ?eyden dolayy memnun
olunmak.
HORASAN : Samanla karylan çamurdan yapylmy?
syvama.
HORSUMAK : De?er vermemek.
HU-HURASI Confusedu-?urasy.
HUNY : Tynaz savururken saman tarafyna dik
ilen a?aç çubuk.
HURDA : ?urada, burada
HÜRÜN : Çaly arasyndaki kurumu? ot.
HUS ETMEK : Korumak
HUSUMET : Kin.
HÜ?ÜNTÜ : Odun tala?y.
I
IMIZ : Tam olgunla?mamy? tatsyz yo?urt.
IMIZGAMAK : Uyku hali (Kysa süreli kendinden
geçme, uyuma hali)
IMSIK : Giri?ken olmayan.
INGIRAZ : Ne?esiz, hastalyk ba?langycy.
IRASATSIZ : Olgun gibi görünse de tatsyz olan.
IRGALAMAK : Sarsmak.
IRILMAK : Yorulmak, güçsüz dü?mek.
ISKIRAN : Hamur kesece?i.
Y
YÇYNEYA?LI : Çykarcy, belli etmeden birikim
yapan, ba?kasyna yardym etmeyen. Y?NENYN YURDUSU: Y?nenin deli?i.

YKYRCYK : ?üphe
YLEMZEHMERY : Gökku?a?y.
YLENÇ : Beddua.
YLE? : Le?.
YLE?BER : Rençber, çiftçi.
YLYK : Dü?me.
YLY?TYR : Delikli çanak, sahan.
YNGYN : Grip, nezle olma hali.
YNY : Gelinin kayynbiraderi.
Y?ENEKVAKTY : Y?in çok oldu?u vakit.
Y?GELEN : So?an tohumu.
YSKET : Oturma odasy.
Y?KYL : ?üphe.
Y?MAR : Y?aretle?me.
YSPYRTE : Kibrit.
YTDYRSE?Y : Arpacyk (Göz rahatsyzly?y)
K
KADANA : Yri at.
KAFAKOÇANI : Nüfus cüzdany.
KAK : Kurutulmu? elma, ayva.
KAKI?MAK : Birbirini çekememe hali.
KAKTIRMAK : Ütelemek.
KALDIRI?TIRMAK. Ky?kyrtmak.
KARCABEYNY : Yo?urt-pekmez kary?ymy.
KARMAN ÇORMAN : Darmada?ynyk, kary?my? halde.
KARPY?TE : Eski ba? evi. Tek odaly, önü siperlikli gölgelikli ba? evi. KAYI? ARTMAK : Çaly?yyor gibi görünüp çaly?mama,
yanyndakine yükü aktarma.
KAYRAK : Düzgün ta?.
KEDYBYCY?Y : Havuç.
KEF : Kaynayan pekmezin üzerinde
olu?an köpük.
KEHEL : Tembel.
KELER : Kertenkele.
KELYF : Hayvanlarla insanlaryn bir arada
ya?ady?y ev.
KELLE : Ba?ak.
KELLY : Ya?ly.
KELLYFELLY : Ya?ly-ba?ly, hatyry sayylyr ki?i.
KEMCYK : Üst duda?y kysa olan.
KEME : Fare.
KENDYFEYLYNE : Kendi haline.
KENDYUMURDUNA : Kendi haline.
KENEF : Tuvalet. Çok pis laflar eden, kendisinden çekinilen kadyn.
KENY? : A?aç i?çili?inde a?acyn a?aca geçir
ilmesi için yapylan di?.
KEPENEK : Yünden yapylmy? kolsuz çoban
giyece?i, korunak.
KERATA : Ayakkaby çekece?i.
KERDEME : Tere.
KERESTE : Görgüsüz.
KERTYK : A?aca yapylan derin iz.
KES : Tahyl savrulurken taneye uçan ekin
bo?umlary.
KESYK : Tarla kenaryna açylan hendek.
KESYLMEK : Gücün tükenmesi hali.

KESYNTY : Sütün sycakta mikroplanmasy ve
pi?erken özelli?ini kaybetmesi.
KESYNTYYE ALMAK : Dalga geçmek.
KE?KEK : Bu?dayyn doyulup kabu?unun soyul
masy ile yapylan yemek.
KETEZ : Tahta tekerlekli arabalarda tekerle?e
geçirilen demir. KETEZ GEÇYRMEK: Parasy ödenip tapusu alynmayan
tarlanyn önceki sahibince zorla geri
alynmasy.
KEYALIK ETMEK : Kyz isteme i?i. KEYASI OLMAK : Kary?mak: ba?kasynyn i?ine burnunu
sokmak.
KILÇAR : At kyly.
KIPÇIKLAMAK : Bir i?te gösterilen gönülsüzlük hali. KIRKLAMAK : Kyrkyncy gününde bebe?in özel usullerle yykanmasy.
KIRKLIK : Koyun kyrkma aracy.
KIRKMAK : Saç veya yün kyl kesme i?i.
KISMIR : Cimri.
KITYMEK : Ypli?i kopan uçurtmanyn ipli?ini çalmak.
KIYILAMAK :Bir çaly?mada çaly?yyor görünüp i?
i?lememek, gezelemek.
KIYMIK : Parçalanan odundan çykan küçük
parça.
KIZDIRMAK : Isytmak. Ba?kasyny öfkelendirmek.
KIZINMAK : Isynmak.
KYLE : Tahyl ölçme aracy. Birdolusu be?
okka alyr
KYMEZY : Bazylary.
KYRCYKLY : ?üpheli.
KYRELLYK : Eski evlerde kiler.
KYRKYT : Haly tara?y.
KYRMAN : Yün, kyl e?irme aracy.
KOFUN : Defne dallaryndan örülmü? saman
ta?yma aracy.
KO?ULA?MAK : Dedikodu yapmak. KOLTUK DÜRÜMÜ: Yeni damadyn kyz evine yeme?e
gitmesi. |
KÖMBE : Yarym açylmy? yufkadan yapylan
mayaly ekmek Hamurlu. KÖNEZYMEK : Kurumaya yüz tutan a?aç.
Sönmeye yüz tutan ate?. KÖRDUMAN :Sis.
KORUK : Olgunla?mamy? gök üzüm.
KÖSNÜK : Eti yenmeyen hayvanlaryn erke?ini
isteme hali. KÖSNÜMEK : Eti yenmeyen hayvanlaryn erke?ini
istemesi.
KÖSTEK : Azgynlyk yapan hayvanlaryn ön ve
arka ayaklarynyn ba?lanmasy.
KUBUR : Tabanca, mantar tabancasy.
KÜLÜNK : A?yr balyoz.
KÜMRÜK : A?zy kyrylmy? toprak testi.
KÜRDÜKMEK : Di?i köpe?in erke?ini istemesi.
KURUM :Ys.
KUSKUN : Semer vurulan hayvanlaryn semerle

kuyru?una takylan gereç.
KÜSÜK : A?aç yarmaya yarayan ucu sivri
kalyn demir.
KUYRUK BULAMAK : Bir i?te isteksizlik göstermek.
KUYRUKLU : Akrep.
KUZ : Kuzey yamaç.
KUZUGÖBE?Y : Mantar, kyr mantary.
L
LANGIRLUNGUR: Düzensizce konu?an. LONDURALI : Kendini havalara sokup havaly havaly gezinen.
M
MAHANA : Bahane.
MAHRAMA Very Happyy?aryda örtülen yöresel siyah
ba?örtüsü.
MAKET : Sedir.
MALAMA : Sürülen harmanyn samanla
tanesinin kary?yk oldu?u durumu.
MALYHÜLLE : Hayal.
MALMELAL : Hayvanlar.
MANDAL : Orman içinde açylan ekilebilir
parça arazi.
MANIT : Akly ermez, zararsyz ki?i. Geri
zekaly.
MAVRI : Çam kabu?u. Gökeri?in
olgunla?mamy? küçük hali.
MAYHA : Ciddi olmayan, sevindik delisi.
MAYIS : Baharda sy?yr pisli?i.
MAYI?MAK : Yüke dayanamayyp e?ilmek.
Güçlüden yana olma.
MEH :AI.
MEHEL : Uygun.
MELLEK : Katlanmy? haly ipi.
MEMY?HANE : Tuvalet.
MENEVREK : Kyldan yapylmy? çiftçi ?alvary.
METLEMEK : Hoplayyp zyplamak.
MIH :Çivi
MUDUL : Ucu sivri demirli deynek.
MÜRAY : Ciddi olmayan.
MU?AF : ?üpheli.
MÜSEMMECY : Yhmalkar.
MÜZEVYR : Laf getirip götüren, ara bozucu.
MÜZMAAL OLMAK : Bir çaly?mada çok hyrpalanmak.
N
NACAK : Balta.
NAMISA : Cibinlik.
NAMLI : Tynazda savurma bölümü.
NARASIN : Ne arasyn, nerde.
NA??AL : Çok açykgöz.
NATIFLAMAK : Ya?ly ki?ilerin zihni mekelerinin
zayyflamasy. NE OLDUM DELYSY : Ummady?y ?eylere kavu?an
ki?inin davrany?lary.
NECAP : Nasyl.
NEFELENME : A?acyn yaprak çykarmasy.
NEMEKÖR : Nankör.
NEVENETSYZ : Düzenli büyümleyen,
olgu ula?amayan. Irasatsyz.
NYNYK : Bebek.
T
TACA : Daha
TAHRA : Odun ve dal kesme aracy.
TAHTALI : Karpi?telerde çevresi açyk gölgelikli
tahta bölüm.
TANIMAK : Gözetmek: denemek.
TA?IRGAMAK : Hayvanyny ta?lyk yerde çokça gezin
me?inden aya?ynyn acymasy.
TAVSIMAK : Önemin azalmasy.
TEBELLE? l : Engelleyici.
TECCEL : Yaramaz.
TEFEK : Asma yapra?y.
TEKE : Erkek keçi.
TELESYMEK : A?yry yorgunluktan dolayy gücün
kalmamasy.
TELLENMEK : Öfkelenmek.
TELLYK : Ba?a giyilen ba?lyk, fes.
TEMRE : Deri döküntüsü.
TENELEMEK :Tahyly fazlaca yiyen hayvanyn
rahatsyzly?y.
TENGERLEK : Yuvarlak.
TENGERLENMEK : Yuvarlamak.
TEPYMEK : Ya?murdan sonra topra?yn üst
bölümünün kurumaya ba?lamasy.
TERBYYE : Arabada hayvanlaryn dizgini.
TERBYYEKAYI?I : Arabada hayvanyn kayy?tan dizgini.
TERS : Pislik, dy?ky.
TERSLYK : Dy?kynyn biriktirildi?i yer.
TEZYKMEK : Bilmeyerek bulundu?u yerden uzaklara gitmek. TIMARLAMAK : Saklamak. Bir suçtan dolayy
dövmek.
TIRAF : Döven, sürerken gidi? yönünü
de?i?tirmek.
TIRTIKLAMAK : Çalmak.
TYLLE : Kanca. Kuyuya dü?en kovayy çykar
maya yarayan kancaly araç.
TYNGYLDEMEK : Öfkelenmek.
TYNGOZ : Çok titiz.
TYNTYN : Çok titiz.
TYRÇEM : Parça.
TOKLU : Koç.
TOKUÇ : Çama?yra vurulan, çama?yryn yykan
masyny sa?layan araç.
TOPAK : Yuvarlak veya yuvarla?a yakyn.
TOSBA?A :Kaplumba?a.
TOSMANKARA : Pekmez, un ve ya?la yapylan yöre
sel helva.
TULUK : Bütün çykarylmy? deri.
TÜLÜP :Pamuk.
TÜNGÜMEK : Yüksekten atlamak.
TURA : Evlerin yanyna yapylan tahtadan
e?imli korunak.
U
UÇUK : Ate?li hastalyktan dolayy dudaklarda
olu?an yara.
UFRA : Yufka açylyrken kullanylan un.
UFRASA : Kocakary ilacy.
Ö?ÜTLEMEK : Tane tane toplamak.
ULUK : Tembel.
ÜLÜK : Çaydanlyk gibi araçlaryn su akytylan
bölümü.
ÜLÜKLÜ : Arazide kullanylan a?açtan yapylmy?
su kaby.
ÜNEMEK : Geli?mek, büyümek.
ÜNNEMEK : Ça?yrmak.
ÜREVYLLEMEK : Abartyly bir ?ekilde bir ba?kasyny
ky?kyrtmak.
ÜRMEK : Köpe?in havlamasy. Balona benzer
?eylerin ?i?irilmesi.
ÜRPELEK Very Happya?ynyk.
URUBA :Elbise.
ÜTME : Bu?day, mysyr ve nohut gibi besinlerin olgunla?madan da?lanmasy.
UYKUSEMESY : Uyku sersemi.
UYLAMAK : Dövü?mek için çatmak.
Y
VELENSE : Battaniye.
VESAYT :Ta?yt.
VYRE : Devamly
VURULMAK : A?yk olmak.
Y
YA?IR : At ve e?ekte yük vurgunlu?undan
olu?an yara. Suçluluk hissi.
YA?LIK : Büyükçe mendil.
YA??IRMAK : Yorumlamak, benzetmek.
YAL : Köpek için özel olarak arpa unun
dan yapylan yemek.
YALABIMAK : Parlamak.
YALAK : Kayadaki oyuntu. Çok konu?an,
uygunsuz hareketlerde bulunan.
YALBAZ : Giri?ken.
YALBIRDAMAK : Paryldamak.
YALIK : Di?i köpe?in erke?ini istemesi hali.
YALIM : Galiba.
YAMACA A?DIRMAK: Yamaca do?ru yönlendirip
çykmalaryny sa?lamak.
YAPI?MAK : Tutunmak.
YARGIN : Syrt.
YARILGAN : Toprakta kuruma sonucu olu?an çatlaklyk. YAVANCIMAK : Acykmaktan dolayy midenin
rahatsyzlanmasy.
YAVSI :At sine?i.
YAYKALAMAK : Bula?yk kabu su ile çalkalamak.
YAYLAN : : Fazla derinli?i olmayan.
YE?NY : Hafif. Hafiflikler yapan.
YELYMEK : Makasla tüyün bir syra kesilmesi.
YEMY? : Yncir.
YERGYN : Yeme iste?i çok a?yry olan.
YETYZ : Tamamlanmy?.
YEYGY : Yiyecekler.
YÖNET : Uygunluk hali.
YONTULMAMI? : Kaba - saba, sargysyzca konu?an, hatyr bilmez.
YO?UK : Yeni olmayan, eskimeye yüz
i tutmu?.
YOYLU : Yabancy.
YOYMAK : Eski özelli?ini kaybetmek.
YÜ?RÜLMEK : Di?i hayvanyn Erke?iyle bulu?masy.
YULGAMAK : Y?neyle basitçe dikmek.
YÜLÜK : Deri parçasy.
YÜLÜMEK : Deri parçasyny Kesmek.
YUVALLAKTA?I : Damlary sertle?tirmeye yarayan
yuvarlak ta?.
Z
ZAPIRDAMAK : Ko?a ko?a gitmek.
ZEVLE : Ka?nyda boyundurak ucundaki
ince a?aç.
ZIBIN : Bebek iç çama?yry.
ZINGAZINK :Çok dolu.
ZYRZOP : Y?e yaramaz, saygysyz, hayyrsyz.
ZYYAN : Suç i?leyerek zarar vermek.
ZORT ZORT ETMEK: Haksyz oldu?u halde kendi
kendine konu?mak.

_________________
Ne mutlu Türkçe konuşana
Kullanıcı kimliğini gösterS.Burhanettin AKBAŞ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret etMSNM
ÇANKIRICA KELİMELER SÖZLÜĞÜ
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 23 Mar 2006
Bildiriler: 304
Alıntıyla Cevap Gönder
http://www.cankiri.tv/cankirica.asp
Kullanıcı kimliğini gösterMetin YILMAZ tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 16 Ksm 2007
Bildiriler: 38
Şehir: Mu?la
Alıntıyla Cevap Gönder
Hocam bu alynty yazy da benden olsun

KYLYS A?ZI

Kilis, di?er ?ehirlerimizde oldu?u gibi çok özel bir a?za sahiptir. ?ehir merkezindeki a?yz ayry, köylerimizdeki ayrydyr. Çünkü her köyümüzün birbirinden az çok ayrylan bir a?yz özelli?i vardyr. Hatta köylülerimiz Kilis a?zyyla dalga geçerken, ?ehirlilerimiz de köylü a?zyny mizah konusu yaparlar.

Kilis a?zynda birkaç bariz özellik hemen göze çarpar. Bu özelliklerden en önemlisi, ?imdiki zaman eki olan "yor" un söyleni?idir. Bu ekin "y" ünsüzü dü?er: "Geliyorum" de?il; "gelorum" olur. Bu zamanyn çekimi ?öyle devam eder: Gelon, gelor, geloruk, gelorsunuz (gelonuz), gelorlar ?eklinde olup bu çekimde de de?i?iklik görülebilir.

Kilisli kibarla?maya karar vermi?: "Gidiyoruz, geliyoruz sizi evde bulamoruk" demi?. Bu fiil çekimi, adeta Kilis a?zynyn simgesi olmu?tur.

Ykinci bir özellik, Arapça'dan geçen ve içinde "h" harfi bulunan kelimelerin aslyna uygun olarak telaffuz edilmesi gelir. Kilisli Hasan de?il, Hesan derken "h" harfi gyrtlaktan bo?umlanarak çykartylyr. Hyyar derken de "hy" harfi kullanylyr: Hesan ?u kedüsü al tazara ölbenin yerine koy.

Kilis a?zynda "ayyn" harfinin çok büyük bir yeri vardyr: Ehet, ellek, erbee, bellee kelimelerini ayynla yazmak olasy de?ildir, ama Kilisli onu, o harfle çok rahat telaffuz edebilmektedir. Ystanbul a?zyna aly?my? biri, Kilis a?zyndaki "sa?yrkef" dedi?imiz harfi ta?yyan kelimeleri söylemekte zorlanyr: Bene, sene, densiz, senin, bilon mu kelimeleri sadece birkaç örnektir.

Bilon mu, Maho gene avrady kyrana dykmy?, sebep de kölük a?y birez duzlu olmu?.

Özel isimler "o" ünlüsüyle kysaltylarak söylenir Hasan-Hasso, Memet-Memo, Mahmut Maho, Sydyka-Sido, Fevziye-Fezo, Nazly-Nazo, Hatice-Haco, Emine-Emo gibi

Erkekler ve kadynlar için hitap sözcükleri: Kele, yorum, lan'dyr: Yorum, bu gece gelicidik amma Maho'nun o?lu Sülo, süllümden dü?mü?, pöçü batmy?. U?a?y Görmeye gettik size onun için gelemedik.

Be' kele bacym, Sittinin kyzy Fezo, züngül kavururken zeyt alaflanmy? kyzyn eli yanmy?. Allah yyra?ede!

"O?lan" sözünün kysaltylmy?y olan "lan" erkekler arasynda çok kullanylan bir hitap sözcü?üdür.

Lan a?e bize de bir kilo hytta acir versene.

Lan yorum syrany bekle, bak avrat u?ak beklor. Zebo Deyza'nyn çükündürü?ünü dartyp sonna sene bakycym.

Bene bak ne don lan sen?...

Kilis a?zyny kysa bir yazyyla anlatmak çok güç bir i?tir. Çünkü apayry bir çaly?ma alanydyr. A?yzlar, bir dilin folklor zenginli?idir. Onu ya?atmak da o bölge insanynyn görevidir.
Kullanıcı kimliğini göstermiba tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönder
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 06 Mar 2008
Bildiriler: 57
Şehir: Denizli
Alıntıyla Cevap Gönder
Yöre ağızlarımızdaki söz varlığımız, varsıllığımız (zenginliğimiz) Atatürk döneminde, ayrıca O'ndan sonra da belli bir süre olmak üzere yüzlerce dilcinin, memurun, öğretmenin, görevlinin emekleriyle hazırlanmış olan DERLEME SÖZLÜĞÜ ile ortaya konmuştur. Türkçeye yoksul diyen, soyut söz yoktur diyenlerin yüzüne tokat gibi bir yanıttır!

Her Türkçeye gönül verenin kesinlikle edinmesi gereklidir. Ancak Türk Dil Kurumunca basımına ara verilmiştir. Şu anda da yeni basımı yoktur. Bulmak çok güçtür. Bu açıdan yeniden basılması için bir toplu girişim yapılmalıdır. Buradaki topluluk da bu görevi üstüne alırsa tarihi bir görevi (misyon) yerine getirmiş olur...

Böylece sözlüğün yazılmasından sonra yapılan araştırmalarla belirlenen (tespit edilen) sözcüklerle bu sözlükteki söz varlığı karşılaştırılarak, çok verimli çalışmalar geniş katılımlarla sağlanabilecektir.

Büyüklerimden bu girişime önayak olmalarını diliyorum.

Saygılar...

_________________
Adem Süpçin


Eline,diline,beline YYE OL!
Kullanıcı kimliğini gösterErendiz tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderMSNM
Anadolu Ağızlarından Söz Derlemeleri
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
2. sayfa (Toplam 2 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2