Ana Sayfa
DİLİMİZİ KORUYALIM, ONA SAHİP ÇIKALIM
TÜRK DİLİ SEVDALILARININ BULUŞMA YERİ
Cevap Gönder
MUTUK
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
İyi günler, değerli dil gönüllüleri,
Bugün, yine 'bence'den, bir sözcük önerisinde bulunmak ve görüşlerinizi paylaşmak istiyorum.

Mutuk:Moral

Bu sözcük kendi türetimim olmayıp, yöresel olarak halk ağzında kullanılan ve 'moralim bozuk' anlamına gelen 'mıtıım/mıtığım kırık' sözünden yola çıkılarak yazı diline yapmış olduğum bir uyarlamadır.

Saygı ve sevgilerimle
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
gençyazılım
Misafir

Alıntıyla Cevap Gönder
Alıntı:
'mıtıım/mıtığım kırık''


İlk defa duydum, hangi yöre acaba?
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
gençyazılım demiş ki:
Alıntı:
'mıtıım/mıtığım kırık''


İlk defa duydum, hangi yöre acaba?


Muğla, sayın gençyazılım

Saygı ve sevgilerimle
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
simurganka
Misafir

Alıntıyla Cevap Gönder
alışmak biraz zor ama..Zamanla yabansı durmaz inşallah..
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
simurganka demiş ki:
alışmak biraz zor ama..Zamanla yabansı durmaz inşallah..

Belirttiiğiniz gibi alışmak zor olabilir ama, bu sözcük yüzyılların içinden süzülüp gelen ve ne yazık ki dil politikasızlığı nedeniyle yaşam savaşı veren bir öz sözcüğümüz, bu sözcük için çaba harcamayacağız da ne için çaba harcayacağız? Gerektiğinde kendimizi biraz zorlayacağız, hiç çağrışımı olmayan ve sesletimi de o denli güç olan yabancı sözcüklere alışabiliyorsak, buna da alışabiliriz diye düşünüyorum.
Ayrıca, bilgi/bilig değişimi örneğinde olduğu gibi 'mutku' biçiminde kullanımı işi kolaylaştırabilir mi, bilmiyorum.
Saygı ve sevgilerimle
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
simurganka
Misafir

Alıntıyla Cevap Gönder
zaten mutuk çok istisna bir türev..isimden isim yapan -ik eki çok az örneklidir.Buna rağmen tutup mutku derseniz iş iice batar
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Zaten mutku biçiminde kullanalım diye bir önerim olmadı. Yalnızca, bir kolaylık sağlar mı diye bir görüş almak istemiştim. Ben de, özgün biçiminin kullanılmasından yanayım.
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
A.Tietze'nin "Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugatı" adlı sözlüğünde ada gelen "-Ik" ekine ilişkin açıklamayı aşağıya ürevliyorum:

"AD. buğdayık 'buğdaya benzeyen bir çeşit ot' DS 780, TS 682 < buğday + küçültme eki -ik M. Rasanen 1957 s. 100. TS'in verdiği 'siğil' manası şüphelidir."

Değinilmemişse de bu ek sanırım pek bilindik bir küçültme ekimiz olan "cIk" ekinin bir dönüşüğü. Baştaki 'c' imcesinin düşümüyle oluşmuş olmalı.
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Aşağıdaki sözcükler de ada ulanan bu -Ik (=ık/ik/uk/ük) ekimizin öbür örnekleri olabilir:

Topuk, doruk, potuk (=deve yavrusu), moruk, balık, kosık/kosuk (= fındık/DLT), gıcık, butık (= küçük testi/DLT, "boduç" biçimi de vardır), çubuk, saltık, bücürük, bıcırık, bıdık.

_________________
www.gelgelturkce.blogcu.com
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Usuma gelmişken bir ekleme yapayım: ümük/imik. Ümük sözcüğü ün (= ses, nam, şan, ad) adından -Ik eki ile türemiş olsa gerek. Ki, DS'de "ünük" biçimi de var. Türeyiş ve gelişim bugünkü ses yapısıyla ün>ünük>ümük>imik biçiminde gözüküyor. Dolayısıyla, "ümüğünü sıkmak" deyimi tabanda "üncüğünü/sesciğini sıkmak" gibi bir kök anlama iye bulunuyor. Esenlikler.

DS: Derleme Sözlüğü

_________________
www.gelgelturkce.blogcu.com
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
Türk Dili Sevdalısı

Kayıt: 15 Hzr 2005
Bildiriler: 549
Şehir: Ystanbul
Alıntıyla Cevap Gönder
Yaradan'ın esenliği üzerinize olsun,

Sanırım "ibik" sözcüğü de ada ulanan -Ik ekinin bir türevi. Ben, tüm kaynaklarda Türkçe olarak geçen bu sözcüğe ilişkin bendeki kaynaklarda bir türeyiş çözümlemesi bulamadım. Kuşgillere özgü olan bu "ibik" tepenin üzerinde uzanan bir "ipçik" gibidir. Bu bağlamda türeyiş şu olmalıdır: ip+ik>ipik>ibik.

Belki de yanılıyorumdur, kalın sağlıcakla.

_________________
www.gelgelturkce.blogcu.com
Kullanıcı kimliğini gösterbensay tarafından gönderilen tüm bildirileri bulÖzel bildiri gönderE-mek gönderKullanıcının web sitesini ziyaret et
MUTUK
Bu yazışma ortamında yeni konular açamazsınız
Bu yazışma ortamında bildirilere cevap veremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri değiştiremezsiniz
Bu yazışma ortamında bildirileri silemezsiniz
Bu yazışma ortamında anketlerde oy kullanamazsınız
Tüm saatler GMT +2 Saat  
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)  

  
  
 Cevap Gönder  
Yeni Sayfa 2